10/06/2020

Tablolar

1.Tablo: Standart alt bölümler

Standart alt bölümlere bu adın verilmesinin nedeni, bu alt bölümlerin hemen hemen tüm sınıflara uygulanabilir olmasıdır. Birkaç tür standart alt bölüm vardır:

  1. Bilginin alabileceği bibliyografik biçimleri belirten alt bölüm Örneğin, ansiklopediler, süreli yayınlar, görsel-işitsel ele alış.
  2. Konunun bütününü, kısıtlı olarak ele alan alt bölüm Örneğin, alanlara, tarihi dönemlere, insan türlerine göre.
  3. Konuyla ilgili belirli tür bilgiyi tanımlayan alt bölüm Örneğin, çizimler, rehberler, ürün listeleri, markalar, istatistikler.
  4. Diğer disiplinlere ait yöntemlerin konuya uygulanmasını gösteren alt bölüm Örneğin, yönetim, eğitim, araştırma, bilimsel ilkeler, yardımcı teknikler.
  5. Konuyu kullanıcılarıyla ilişkilendiren alt bölüm Örneğin, meslek olarak konu ve belirli tip kullanıcılar için eserler.
  6. Çeşitli alt bölüm Örneğin, biyografi, mizahi ele alış.

Standart alt bölümlerin ortak özelliği, konunun geri kalanıyla ilgilenmeyen kullanıcıların isteyebileceği sınırlı ele alışları tanımlamaktır. Bu özellik, standart alt bölüm kullanımına ilişkin ilk genel kuralı da belirler: Emin olmadığınız durumlarda, standart alt bölümleri kullanmayın, çünkü bunlar, ihtisaslaşmış malzemeyi genel ilgi konusu olan eserlerden ayırmaya yararlar. Örneğin, T1-0904’te “sanatın durumu” için yakın dönemler söz konusu olduğunda bir alt bölüm kullanmaktan kaçının. Kullanıcıların çoğu, bu tür eserleri ana numarada bulmak isteyecektir.

Kuşkulu durumlarda kullanılan bazı standart alt bölümler, hem şaşırtıcı hem de gereksiz olabilir. Konuyla ilgili her tür temel eserin, yeni başlayanlar, amatörler, meslek dışı olanlar, meraklılar, konuyu öğrenmeye başlamamış olanlar ya da koleksiyoncular için olduğu düşünülmelidir.

Bu durumda, T1-0240909 standart alt bölümünü eklemek, birçok durumda numarayı bir misli uzatmakla kalmayacak, ihtisaslaşmış kullanıcılara yarar sağlamaktan çok zorluk çıkaracaktır. Aynı şekilde, sosyal bilimlerdeki birçok eser, çoğunlukla, çok gelişmiş ülkeleri, ya da konuyu Batı’daki kapsamıyla ele alır, ama diğer alanları kasıtlı olarak dışlaması söz konusu değildir. Bu tür eserler için T1-091722 ya da T1-091821’i sakınarak kullanın, çünkü malzemenin, yazarın vurgulamadığı yönlerine göre ayrılması, pek az kullanıcıya yarar sağlar.

Bazı durumlarda, standart alt bölümler gereksiz ya da gereksize yakın ölçüde tekrarlar içerebilir. Örneğin, T1-024694, konunun marangozlara ilişkin bölümünü gösterir. Bu 694, marangozlukla asla kullanılmaz, çünkü bir konudaki eserler öncelikle konunun uygulayıcıları için yazılır. Kimsenin (21. yüzyıla kadar) 20. yüzyılda bilgisayarlar için 004.0904’ü kullanmasına gerek yoktur, çünkü bilgisayar zaten 20. yüzyıla özgü bir olaydır. Belirli durumlarda, standart alt bölüm temel disiplini en basit biçimiyle yeniden tanımlar. Örneğin, 100 Felsefenin alt bölümlerinde T1-01 Felsefe ve kuram vardır. T1-01 ‘e ayrıca bkz.

Sınıflama cetvellerinde yer alsa da almasa da kullanın

Standart alt bölümler, aksine bir talimat verilmedikçe sınıflama cetvellerinde herhangi bir yerde kullanılabilir. Numaraların üç basamağa tamamlanması gereken ana sınıflar dışında, normal olarak numara kolonunda gösterilmezler. Ancak, belirli numaraların altında bu alt bölümlerin özel bir anlamı varsa ya da sözü edilen konu için uzatılmış bir numara gerekiyorsa birkaç standart alt bölüm gösterilebilir. Standart alt bölümlerin geri kalanı (gösterilmeyenler) bu tabloda verildiği şekilde normal anlamlarını içerecek biçimde kullanılacaktır. Örneğin, 370 Eğitim altındaki standart alt bölüm yerine sadece anlamları değiştirilmiş ve genişletilmiş olan 370.1 ile 370.7 verilmiştir. 370.2-.6 ve 370.8-.9 standart alt bölümler gösterilmemiş bile olsa normal anlamlarını içerecek biçimde kullanılacaktır.

Normal bir standart alt bölümün temel basamaklarının gösterildiği her durumda, 1. Tablodaki diğer alt bölümlerin hepsi kastedilmiş olur. Örneğin, 1. Tablodan 07 notasyonunun normal başlığı Eğitim, araştırma, ilgili konular, 507’de yer alır. Bu girişin hemen altında 507.2 Araştırma ile 507.8 Eğitim ve öğretimde araç ve gereç kullanımı vardır ve her ikisinin normal başlığı 1. Tabloda yer alır. Bu üç standart alt bölüm sadece teknik nedenlerle verilmiştir: Üç basamaklı sayıyı tamamlamak için 507; 001.4’e gönderme yapabilmek için 507.2 ve bilim projeleriyle ilgili bir not sağlamak için 507.8. Bunlar 1. Tabloda T1-07 altında yer alan diğer alt bölümlerin kullanımını hiçbir biçimde sınırlamazlar. Örneğin, 507.24 Deneysel araştırma, 507.6 Gözden geçirme ve egzersiz.

Bütüne yaklaştırma

 (Burada açıklanan ilkeler dipnotlarla belirtilen tekrarlanmış alt bölümlerin kullanımı için de geçerlidir).

Standart alt bölümler, sadece, eldeki eser numarada kapsanan konunun bütünü ya da bütününe yakın bir bölümü için geçerliyse eklenmelidir. Örneğin, örümcekler için verilen 595.44’te zehirli “kara dul” örümcekleri için ayrı bir numara yoktur. Dolayısıyla, “kara dul”ların “herhangi bir örümcek” olduğunu varsayıp, Meksika’daki “kara dul” örümcekleri için 595.440972’yi kullanmaya başlamayın. Sınıflama cetvelinin daha da geliştirileceği güne kadar “kara dul” örümceklerine bir bekleme odası sağlayan 595.44’te durun.

Bütüne yaklaştırma, konunun yapısı gereği, gelecekte kendisine ait bir alt bölüm verilebileceği tahmin edilen bir numaraya uygulanmamalıdır. Örneğin, 929.3 Şecere kaynaklan. Burada standart alt bölümler (bu arada 929.3093-.3099 yerine kullanılan 929.33-.39 alan bölünmeleri de) herhangi bir belirli tür kaynak için kullanılabilir. Örneğin, kayıtlar, vasiyetler, vergi listeleri. Birçok durumda, kısıtlı bir konunun belirli durumlarını, zamanla değişebilecek olan türlerle değil, T1-09’da coğrafi olarak düzenlemek daha yararlı olur. Örneğin, belirli bir alanda kamu, özel, kilise bağlantılı ya da emekli gazilere ve bakmakla yükümlü oldukları kişilere hizmet eden hastaneler 362.11’de değil 362.1109’da sınıflanmalıdır.

Bölünemez terimin öğeleri, gelecekte alt bölüm verilme olasılığı olmayan kavramlara ilişkin özel bir durumdur. Birçok başlık, “ve” sözcüğüyle bağlanmış iki ya da daha fazla bölümden oluşur. Bazen bu biçimde birleştirilen sözcükler anlam olarak o kadar yakındır ki, birbirlerinden ayrılma olasılığı yoktur. Bu başlıklar (ve burada sınıflayın notlarındaki benzer deyişler) bölünemez terimleri oluştururlar. (Aşağıdaki burada sınıflayın notlarıyla ilgili tartışmaya bakın).

Bölünemez bir terim söz konusu olduğunda, eldeki eser bu terimlerden sadece birini kullansa ya da ikisi arasında bir ayrım yapsa bile standart alt bölümler eklenir.

Bölünemez terimlere örnekler şunlardır:

255 Dini topluluklar ve tarikatlar
338.9 Ekonomik kalkınma ve büyüme
341.5 Devletler arasındaki sürtüşme ve anlaşmazlıklar
362.2 Akıl ve ruh hastalıkları ve bozuklukları
681.2 Test ve ölçüm cihazları
725.81 Müzikholler ve konser salonları

Bunların genellikle bir arada kullanılan, ama daha büyük bir bütün oluşturan, birbiriyle ilgili terimlerle karıştırılmaması gerekir. Bu tür terimlerin her biri için ayrı bir alt bölüm olabilir (ve aşağıdaki örneklerde terimlerden biri ya da her ikisi için alt bölümler vardır):

306 Kültür ve kurumlar
306.8 Evlilik ve aile
332.8 Faiz ve kar oranı
347 Hukuk Muhakemeleri Usulü ve
Mahkemeler

Konuların alt bölümlere ayrılmayacağını varsayma konusunda temkinli olun. Şu anda 725.23’te, ofis binalarının mimarisine ilişkin birkaç eser adı vardır ve tıp alanındaki ofis binaları için herhangi bir numara belirlenip belirlenmeyeceği konusunda kuşkular uyandırmaktadır. Ancak, ikinci konu, zaman içinde, mimarlık kütüphaneleri için sınıflamayı daha yararlı kılmak üzere genişleyebilecek geçerli bir konu haline gelebilir. Bu nedenle, tıp alanındaki ofis binalarına ilişkin bir mimarlık tarihi eserini 725.2309’da değil 725.23’de sınıflayın.

Daha geniş bir konunun bütününe yaklaştırılacak konuların ya da konu bileşimlerinin neler olduğunu belirlerken, normal kural, üç alt bölümü kapsayan bir eserin bütüne yaklaştığını düşünmektir. Eğer sadece üç alt bölüm varsa, o zaman normal olarak iki alt bölüm bütüne yaklaşmış demektir. Ancak, eğer bir konu, zooloji ya da botanikteki türler gibi, çok sayıda belirgin alt sınıflardan oluşuyorsa, üç ya da daha fazla belirli alt bölümü temsil eden bir eserin bütüne yaklaştığı düşünülür. Örneğin, Kuzey Amerika’ya özgü “vahşi boz ayı”, “erkek tavşan” ve porsukla ilgili bir eser 599.097’de sınıflanır. Örneğin Kuzey Amerika’nın (T1-097) memelileri (599) olarak.

Burada sınıflayın notları ve bütüne yaklaştırma

 Burada sınıflayın notu, diğer bir deyişle, “burada sınıflayın” diye biten talimat notlan, sıralanan terim ya da terimler için notasyona standart alt bölümlerin eklenebileceğini gösteren güvenilir bir rehberdir. Bazı terimler, başlıkta belirtilenden daha geniş konulara gönderme yapabilirken, konudan daha dar bir kapsam için burada sınıflayın notundaki her terimin, sınıflamanın amaçlan açısından bütüne yaklaşık olduğu düşünülür.

Öncelik tablosu

 Öncelik tablosu, aynca iki belirtme sırası kuralına yol açar: Birincisi, standart alt bölümler sıfır olmayan konumlara alındığında, sıfır kuralı (DOS Giriş, paragraf 5.13) burada öncelik tablosundan daha önemlidir. Örneğin İngiltere’de hapishanelerin yönetimi normal koşullarda olması gerektiği gibi 365.068 değil 365.941068’dir.

İkincisi, uygulama kuralı (DOS Giriş, paragraf 5.6) sağlam sınıflamanın temeli sayılır. Böylece, hastane idaresinde mali yönetim eğitimi 362.1107’de değil 362.110681’de sınıflanır.

Yeri değişmiş standart alt bölümlerin alt bölümü

 Yeri değişmiş bir standart alt bölüm, normal konumundan alınmış bir alt bölümdür. Örneğin 362’de, T1-09 standart alt bölümü sosyal refah sorunları ve hizmetlerin tarihi, coğrafi, kişilere göre ele alınışı için 362.09’dan 362.9’a alınmıştır. Yeri değişmiş bir standart alt bölüm, anlamı değişmiş ya da daha geniş bir anlam yüklenmiş birimler dışında, 1. Tabloda gösterildiği gibi alt bölümlere ayrılmıştır (370.71’de olduğu gibi). Örneğin 340.1 Hukukun felsefe ve kuramı, 340.02-.09’da yer alan hukukun diğer standart alt bölümleri arasında yer alması halinde yapılacağı gibi, hukuk dili ve iletişimi için 340.14 verecek biçimde alt bölümlere ayrılabilir. Aynı şekilde, 910.01 Coğrafya ve seyahatin felsefe ve kuramı, coğrafyanın bilimsel ilkeleri için 910.015 numarası verilerek alt bölümlere ayrılabilir. Ancak, coğrafi ele alışın yer değiştirmesine ilişkin kuralın bir istisnası için T1-093-099 ve T2-3-9’a bkz.

 Çoklu standart alt bölümler

 Özel olarak belirtilmedikçe bir standart alt bölümü bir başka standart alt bölüme eklemeyin. Aşağıdaki durumlarda, ikinci bir standart alt bölümün eklenmesine izin verilmiştir:

  1. T1-04 standart alt bölümü -ki aslında bir standart alt bölüm değil- doğrudan 1-9 alt bölümlerinde uygun ve boş bir notasyon bulunamadığında yeni gelişmelerin sunulmasına olanak sağlayan bir özel konu alt bölümüdür.
  2. Anlamlan özellikle değiştirilmiş ve genişletilmiş standart alt bölüm Örneğin eğitim psikolojisi ile ilgili süreli yayınlar 370.1505, pirometalurji 669.028205, siyasi durum ve koşullar 320.9005. (Buna karşılık, süreli yayınlar alt bölümü, yanındaki gerçek standart alt bölümlere eklenmez. Örneğin metalurji patentleri 669.0272 ya da siyaset bilimleri tarihi 320.09’a eklenmez).
  3. T1-09 standart alt bölümü altında, özel olarak konulmuş bazı başka standart alt bölümler vardır. Örneğin istatistik (T1-021); çizimler (T1-022); ve müzeler, koleksiyonlar, sergiler (T1-074). (T1-074 söz konusu olduğunda ilkinden daha belirgin ikinci bir alan numarası eklemek tekrara yol açmaz. Örneğin Sao Paulo’daki Brezilya eserleri koleksiyonları için T1-09810748161’i kullanın).
  4. Standart alt bölüm kavramları sıfır olmayan numaralara alınmışsa (çoğunlukla coğrafi ele alışlar için), standart alt bölümlerin bütün çeşitleri kullanılabilir. Örneğin İngiltere’de ceza kurumlarının yönetimi 365.941068. Buna karşılık İngiltere’de hastanelerin yönetimi 362.11068’de sınıflanır. İngiliz ceza kurumlarına ve hastanelerine ilişkin ansiklopediler için verilen numaralar, sırasıyla 365.94103 ve 362.11094l’dir, çünkü ansiklopediler yere göre öncelik taşır. Yer değiştirmiş standart alt bölümlerin çoğu, Dewey Onlu Sınıflama’nın eski basımlarından kalmıştır ve belirli konuların alışılmadık önemine ilişkin özellikleri yansıtır. Bu nedenle bu kavramlarla ilgili olağan standart alt bölümler için normal sayılabilecek olandan daha çok sayıda ve çeşitte eser vardır.

Sentezli numaralar altındaki standart alt bölümler

Ekleneceği numara bir sentez sonucunda oluşmuşsa, standart alt bölümleri kullanırken dikkatli olun. Standart alt bölüm, sentezli numaranın elemanlarından herhangi birine değil, tamamına uygulanır. Giysi ve ticaret numaralarının sentezini örnek alalım. 687 Giysi imalatı demektir. Ürünler, diğer bir deyişle giysiler için kullanılır. 380.145 İkincil sanayiler ve hizmet ürünlerinin ticareti anlamına gelir. 687’yi 380.145’e eklediğimizde giysi ticareti için 380.145687’yi elde ederiz. 687’ye T1-05 eklendiğinde, 687.05 giysiyle ilgili süreli yayınları elde ederiz. Ondan sonra 687.05’i ticaret numarasına bir birim olarak eklemeyiz, çünkü o zaman, pek rastlanmayacak bir konu olan, giysiyle ilgili süreli yayınlar ticaretine ayrılmış bir numara elde ederiz. Onun yerine, 380.145687’yi bir birim olarak alıp giysi ticareti ile ilgili süreli yayınlar için bir numara oluşturmak üzere T1-05’e eklenir.

Yukarıdaki kuralın tek istisnası, 016 Bibliyografyadır. 016’ya sentezli bir numara eklediğimizde, mantıksal olarak bibliyografyanın sentezli numaraların bütününe, artı ona eklenmiş standart alt bölümlerin herhangi birine uygulanabilen bir standart alt bölüm kavramı olduğunu düşünmemiz gerekir. Böylece 016.38014568705 sadece giyim ticaretiyle ilgili süreli yayınların bibliyografyaları için kullanılır; giyim ticaretinin süreli bibliyografyaları için kullanılmaz. Süreli bibliyografyaları göstermek için hiçbir notasyon yoktur, çünkü T1-05 bibliyografyanın kapsadığı malzeme için burada tutulmalıdır.

Sıfırların sayısı

Aksi belirtilmedikçe, standart alt bölümler için bir sıfır kullanın. Örneğin radyo yayıncılığının tarihi 384.5409. Aşağıdaki talimat türleri farklı sayıda sıfırların ne zaman kullanılacağını göstermektedir:

  1. Numara kolonundaki notasyon. Örneğin, mühendislik tarihi için 620.009.
  2. Standart alt bölüm notları, örneğin 324.241’de standart alt bölümler için 324.241001-.241009 kullandıran talimat, İngiliz Krallığında siyasi partilerin tarihi için 324.241009’u verir.
  3. Standart alt bölümlerin verildiği bir ekleme tablosuna gönderme yapan dipnotlar. Örneğin 616.1-.9 altındaki ekleme tablosu, standart alt bölümler için 001-009 kullanılacağını belirtir. 616.1’deki *Kardiyovasküler sistemi hastalıkları başlığı, 616.1-.9 altında belirtildiği gibi ekleyin notuna bağlı olarak ele alınır. Böylece, kardiyovasküler hastalıkların tanı ve ele alınışı tarihi için 616.1009 numarası elde edilir.
  4. Bir ekleme notunun hemen altındaki dipnotlar, fazladan sıfır kullanımını gerektirirler. Örneğin 327.3-.9 altındaki ekleme notunun dipnotu İngiliz Krallığı’nın dış politika tarihi için 327.41009 kullanılmasını gerektirir. Bu dipnot, 1. Tablonun başında yer alan ve her durum için geçerli olan talimatları dile getirir: Standart alt bölümlerin, sınıflama cetvellerinde verilen bir numarayla çakışması olasılığını önlemeye yetecek kadar sıfır içermesi gerekir.

 

*

T1-01 Felsefe ve kuram

T1-01’in çoğu alt bölümünün anlaşılması ve uygulanması kolay olmakla birlikte, tek başına T1-01 bazı sorunlara yol açabilir. “Felsefe ve kuram” terimi, bilim ya da sanat gibi bir etkinlik ya da düşünce alanına uygulanmış genel ya da soyut ilkeleri kapsayan bölünemez bir terim olarak kabul edilir. Ancak, kuram, örneğin nükleer fizik gibi bir alanın özüne ilişkin bir ağırlık taşıdığı durumlarda, kullanılmamalıdır. 100’deki felsefe alt bölümlerinde, T1-01 sadece konunun kuramı ve yöntemi anlamında kullanılır.

Bir disiplini konusu nedeniyle değil, disiplinin kendisini bir disiplin olarak ele alan bir eserin, T1-01 kullanımına aday olması beklenebilir. Bir disiplinin T1-01 ile belirtilebilecek yönleri şunlardır:

  1. Araştırma alanının sınırları ve sınırlamaları; sanat ya da bilim olarak doğası.
  2. Disiplin içindeki düşünce okullan. Ancak, okullar ya da düşünce sistemleri ile ilgili çok fazla eser söz konusuysa, özel önlemler alınabilir. Örneğin psikoloji okulları için 150.19, ekonomik sistemler ve kuramlar için 330.1. Belirli disiplinlerde kuramlar için bulunan numaralar, genellikle bu tür düşünce okullarının bir uzantısıdır. Örneğin siyasal kuramlar 320.5, fizik kuramları 530.1.
  3. Disiplinin ideal durumu, ve amacına ne ölçüde ulaşabileceği. Örneğin bilimin mutlak gerçeğe ne kadar yaklaşabileceği.
  4. Disiplinin eleştirisine ilişkin teknikler ve ilkeler. Ancak, eleştirinin kendisi, eleştirilen eserle birlikte sınıflanır. Örneğin Browning’in şiirinin eleştirisi 821.8, Frank Lloyd Wright mimarisinin eleştirisi 720.92, italyan mutfağının eleştirisi 641.5945.

Ancak, bir disiplini tarihi, coğrafi ve kişilere göre ele alışın T1-09’da sınıflandığına dikkat edin.

*

T1-0113 ile T1-0285

[Bilgisayarla model hazırlama ve simülasyon] ile Veri İşleme ile Bilgisayar uygulamaları

 Bilgisayar kullanımı, programlar vb. hakkındaki genel eserleri, bir konuyla ilgilenen kişilere göre sınıflamak için T1-0285’i kullanın. Ancak konuyu temsil etmeye ve çeşitli hipotetik koşullardaki sonuçlarını tahmin etmeye çalışan eserler için T1-0113’ü kullanın.

Belirli bir tasarım numarasının olmadığı durumlarda T1-0113 tasarımda bilgisayar modeli hazırlama için de kullanılır. Örneğin (her defasında mikrobilgisayar numaralarını kullanarak), torna operatörleri için basit programlar 621.9420285536, seramik alanında kimyasal süreç simülasyonu için programlar 666.0113536, çekirdek yapısını araştırma amacıyla model hazırlanması için programlar 539.740113536. 003, T1-011 ile 510, T1-0151’e ayrıca bkz.

*

 T1-014 ile T1-03

Dil (terminoloji) ve iletişim ile Sözlükler, ansiklopediler, konkordanslar

 Terminolojiye ilişkin tartışmalar için T1-014’ü; sınıflanmış düzende alfabetik ve resimli sözlükler, thesaurus lar gibi hazır başvuru kaynakları biçiminde sistematik olarak düzenlenmiş eserler için T1-03’ü kullanın. Ancak etimolojik sözlükler için T1-0142 ve kısaltmalar ve sembol listeleri için T1-0148’i kullanın.

*

T1-015 ile T1-024

Bilimsel ilkeler ile Belirli tip kullanıcılar için eserler

 Bir teknolojinin bilimsel ilkeleri ile teknoloji ve mühendislik kullanıcıları için yazılmış bilim eserleri arasındaki farkı ayırt etmek için “içindekiler” kuralını kullanın. Eğer içindekiler, bilimin alt bölümlerinde bulunan kavramlar (ya da bilime ilişkin yaygın ele alış kavramları) biçiminde geliştirilmişse, T1-024’ü kullanarak bilimle birlikte sınıflayın. Ama eğer, içindekiler, teknolojinin alt bölümlerinde bulunan kavramlar (ya da teknolojiye ilişkin yaygın ele alış kavramları) biçiminde geliştirilmişse, T1-015’i kullanarak teknolojiyle birlikte sınıflayın. Bilim ve teknoloji arasında karar veremiyorsanız teknoloji numarasını tercih edin.

İki alt bölümden hiçbirini kullanmamanız gereken durumlar

Bir bilim ile buna denk düşen teknoloji arasında doğrudan bir ilişki olmadığında 500 ve 600’de T1-015 ve T1-024’ü kullanın. Örneğin, kimya mühendislerine kimya için 540.2466’yı, kimya mühendisliğinde kimyasal ilkeler için 660.0154’ü kullanmayın.

Eser aslında teknoloji uzmanlarına yönelik bile olsa -çünkü böyle bir eser o konunun belirli tip kullanıcıları tarafından nadiren kullanılacaktır- bir bilimin tüm uygulamaları için 500’de T1-0246’yı kullanmayın. T1-015, bir teknolojide uygulanan bütün bilimler için 600’de kullanılabilmekle birlikte, temkinli davranın. Çünkü bir teknolojinin ilkeleri ile bir teknolojide kullanılan bilimin ilkeleri arasındaki ayrım pratikte genellikle gözetilmez.

 

*

T1-019

Psikolojik ilkeler

 Belirli bir konuda rehberlik genellikle rehberliğin ilgilendiği konunun, sadece psikolojik yönlerini değil tamamını kapsadığından, belirli bir konuda rehberlik için 019 notasyonunu kullanırken dikkatli olun. Örneğin, yatırım rehberliği 332.6019 değil, 332.6. Unutmayın ki, refahla ilgili danışma ve görüşmeler 361.32’de sınıflanır ve genellikle 362-363’de, 362-363 deki tablodan 86 kullanarak belirtilmiş özel bir yeri de vardır. Örneğin, yoksullara danışmanlık ve rehberlik 362.586. Eğitimde danışmanlık ve rehberlik 371.4’te sınıflanır ve eğitimin belirli düzeyleri için belirlenmiş olan numaralarla birleşir.

 

*

T1-0222 ile T1-0223

Resimler ve benzeri malzeme ile Haritalar ve benzeri formlar, ile planlar, şemalar

 

T1-0222’nin temel kavramı resimdir, diğer bir deyişle bir konunun natüralistik tasviri. Eskiz tarzında, empresyonist ya da ayrıntılı olabilir ama görülecek olan şeyi tasvir etmesi amaçlanmıştır. Buna karşılık, T1-0223 deki temel kavram plandır. Diğer bir deyişle bir zemin ya da yerleşme planının iki boyutlu düzlem üzerinde temsil edilmesidir. “Şema” sözcüğü, T1-0223’e, temsil etmekten çok açıklayan bir grafik tasarım kavramını ekler. Parçalar arasındaki düzenlemeleri ve ilişkileri gösterir ve bir tek düzlemle sınırlanmış olması gerekmez.

 

Maalesef, sınıflamacı, resimle plan arasındaki temel ayınmı bulandıran bazı sözcüklerle uğraşmak zorundadır. Örneğin, şemalar, tasarımlar, atlaslar. Temel olarak nesnelerin resmi olan şemalar için T1-0222, temel olarak plan ya da çizelge olan şemalar için T1-0223’ü kullanın. Bir şeyin nasıl göründüğü ya da görüneceğine ilişkin görsel bir izlenim veren desenler için T1-0222’yi kullanın. Örneğin, mimari çizimler; yatay ve dikey düzlemde (genellikle inşaat öncesine ait) detay gösteren ya da bir şeyin nasıl çalışacağını gösteren parçaların düzenlenmesini ve ilişkilerini yansıtan çizimler için T1-0223’i kullanın.

Atlaslar, genellikle haritalar, planlar ya da şemaların (T1-0223) bir araya getirilmiş biçimidir; ama sadece resimli malzemelerin birleşmesinden oluşmuş atlaslar konusunda dikkatli olun. Anatomi atlasları o kadar resim gibidir ki T1-0222’de sınıflanır. Aynca, bir konuda çizim ağırlıklı metinlerden oluşan atlaslar konusunda da dikkatli olun. Bunlar, temel numarada sınıflanır.

Kapsamlı eserleri T1-0222’de sınıflayın. Örneğin mimari çizimler ve planlar, 720.222. Emin değilseniz T1-0222’yi kullanın.

 

T1-0223 ile 912

Haritalar ve benzeri formlar, planlar, şemalar ile Yer Yüzeyinin ve ile 912 yeryüzü dışındaki dünyaların grafik sunumu

 

Coğrafya atlasları ve haritalar, başka bir deyişle ne bir konuyu vurgulayan ne de 910’daki herhangi bir konuya (genel coğrafya ve seyahat) ayrılmış olan atlaslar ve haritalar 912’de sınıflanır. Yol atlasları ve haritaları da, her şeyden önce seyahat edenlere yönelik olduğundan, 912’de sınıflanır; ama demiryolu atlasları normal olarak taşımacılığı hedef aldığından, T1-093-099’da yer alan ekleme tablolarından alınacak 022 notasyonuyla 385.0223 ya da 385.09’da sınıflanmalıdır. Örneğin, Brezilya’da demiryolu atlasları 385.0981022.

 

T1-024

Belirli tür kullanıcılar için eserler

 

Tekrara yol açıyorsa, başka bir deyişle, eser normal olarak konuyu incelemesi beklenen kişilere yönelik olduğunda T1-024’ü kullanmayın. Örneğin, uygulayıcılar, öğrenciler, acemiler için mühendislik 620 (sırasıyla 620.002462, 620.0024375 ya da 620.00240909 değil).

 

Konuyu genel okuyucu için yeterli olarak ele alan ama örneklerini geniş bir disiplinden ya da tek tip profesyonel kullanıcı için seçmiş olan eserlerde T1-024’ü ihtiyatla kullanın. Örneğin, hemşireler için kardiyoloji konulu bir eser genellikle, hemşireler için olduğu kadar hastalar, hasta yakınları ya da sosyal çalışma yapanlar için de uygun olabilir. Bu nedenle, eser hemşireler için genel okuyucuların yararlanamayacağı özel talimatları vurguluyorsa 616.120024613 yerine 616.12’yi tercih edin.

 

Onlu Sınıflama Bölümü çocuklar için hazırlanmış eserleri tanımlamak için T1-024054’ü kullanmaz, çünkü bu tür eserler genellikle özel koleksiyonlarda bir araya getirilir.

 

T1-024 ile T1-08

Belirli tür kullanıcılar için eserler ile insan türlerine göre tarih ve tanım

 

024 notasyonu öncelikle bir disiplinin, uygulayıcılar ve öğrencilerin yanı sıra belirli bir kullanıcı türünün (genellikle bir meslek grubunun üyeleri) eğitimi amacıyla yazılmış eserleri esas alır. Örneğin, mühendisler için matematik 510.2462. Notasyonun meslek grubu üzerindeki vurgusu, çoğu alt bölümü (yani T1-0241 ve T1-0243- 0249) kullanıcı türlerinden oluştuğu içindir.

 

Buna karşılık, T1-08, ya bu konuda çalışan insan türlerini, örneğin kadın havacılar 629.13082, ya da konudan etkilenmiş olan, özellikle de konudan yararlanmış olan insan türlerini ele alır. Belirli tür insanları (asıl işlerinden başka bir disiplini öğrenmeye ve kullanmaya ihtiyacı olan meslek grupları hariç) hedef alan “nasıl yapılır” kitaplarının çoğu için T1-08 uygundur. Mesleki olmayan grupların vurgulanması, alt bölümlere yansır: Ancak T1-088, T1-024’ün bütün doğrudan (sıfır olmayan) alt bölümlerini kapsayan mesleki ve dini gruplara ayrılmıştır. T1-08’in diğer bütün alt bölümleri (T1-081-087 ve T1-089) T1-024 (T1-02403-02408)’deki sıfırlı alt bölümlere alınmış insan türlerine ayrılmıştır.

 

Bir eser, “için” sözcüğünü “ait” ya da “yararına” anlamında kullanıyorsa, o zaman T1-08 uygun bir alt bölümdür. Örneğin, öğrenciler için iş bulmada başarı 650.14088375, çocuklar için sosyal hizmetler 361.0083, evde yaşamak zorunda olan insanlar için yemek planlaması ve yemek servisi 642.0877. Kadın saçının bakımı anlamında kadınlar için saç bakımı ile ilgili bir eser 646.724082’dir ama çocukların, ebeveynlerin, kocaların ve dostların saçlarından sorumlu olabilecek kadınlar için saç bakımı ile ilgili bir eser 646.724024042’dir. Anneler için beslenmeye ilişkin bir eser, annelerin kendi beslenmelerinin nasıl olacağını anlatıyorsa 613.20852, çocukların beslenmesinden söz ediyorsa 613.2083, ya da tüm aile fertlerinin beslenmesini anlatıyorsa 613.20240431’de yer alır.

 

*

T1-028

Yardımcı teknikler ve işlemler; araçlar, gereçler, malzemeler

 

Belirli talimatlar verilmedikçe, bir konu için temel sayılabilecek teknikler ve işlemler için T1-028 kullanılmaz. Örneğin ev ekonomisinin temel teknikleri için 640’u kullanın (640.28’i değil), toplu ibadetin yönetimi için 264’ü kullanın (264.0028’i değil). alt bölüm normal olarak 600 deki konuların teknolojisi için kullanılmaz; ancak konu, tıbbın temel sanatları ya da tekniklerini değil, tıbbın ihtisaslaşmış gereçler, araçlar ve malzemeleri ile bunların kullanımını kastettiğin den tıp teknolojisi için 610.28 kullanılır.

 

T1-028 tarafından ele alınan araçlar, gereçler ve malzemeler, konunun ürünlerini değil, konu içinde kullanılanı kapsar.

 

 

*

T1-0285

Veri işleme Bilgisayar uygulamaları

 

  1. basamak 0285 notasyonunun anlamını tekrar ettiğinden T1-02854’ü tek başına kullanmayın. Uygulanan kavrama ilişkin disiplinlerarası numara 004 ise, T1-0285’te durun. Örneğin sayısal bilgisayarlar T1-0285. Ancak, T1-0285’e, 4. basamaktan başka basamaklar eklemek, fazla uzatmak anlamına gelmez. Örneğin sayısal mikrobilgisayarlar T1-0285416.

 

Temel numara veri işleme ve bilgisayar kavramlarıyla sınırlı olduğunda 004-006 biçiminde bölünmüş numaralara sadece 4 . basamağı eklemek de aynı şekilde tekrardır. Örneğin 651.8, 658.05.

 

Makinede okunabilen materyaller ve programlar

 

Eserin makinede okunabilir bir formda olduğunu belirtmek için T1-0285’i kullanmayın (başka bir deyişle, makinede okunabilir bantlarda saklanan sayım verileri için kullanmayın). 028 notasyonu (Yardımcı teknikler ve işlemler; araçlar, gereçler, malzemeler) forma ilişkin bir alt bölüm olarak kullanılmaz. Ama, bir program, bir tür gereç, yani bilgisayarı gerektiği gibi çalıştıracak ya da belirli bir işi yapacak bir araç olarak değerlendirilebilir ve programlarla ilgili eserler tipik olarak teknikler ve işlemleri ele alır.

 

Bu durumda T1-028553 ve alt bölümleri programların kendileri ile formu ne olursa olsun (örneğin, disk, bant ya da kitaplar halinde ciltlenmiş basılı program listeleri gibi makinede okunabilen) programlarla ilgili eserler için kullanılmalıdır.

Veri dosyalarının önemsiz olması dışında (örneğin, programların kullanılması için yeni başlayanlara yardım amacıyla hazırlanmış küçük dosyalar), hem programları hem de veri dosyalarını içeren malzemeler için T1-028553’ü kullanmayın. Emin değilseniz T1-028553’ü kullanmayın.

 

*

T1-0285 ile T1-068

Veri işleme Bilgisayar uygulamaları ile Yönetim

 

Uygulamalı veri işleme yönetimini T1-0285 kullanarak uygulamayla birlikte sınıflayın. Ama, veri işlemenin bir konunun yönetimine uygulanması kitaplarda daha sık görüldüğünden, bu durumda T1–068’i kullanın. Örneğin, hastane yönetimine uygulanan veri işleme 362.11068.

 

*

T1-0294 ile T1-074

Ticari kataloglar ve rehberler ile Müzeler, sergiler

 

Satışa sunulan ürünlere ilişkin katalogların çoğu T1-0294’te sınıflanmakla birlikte, koleksiyon katalogları bir istisna sayılır. Ayırım, birinci amaç temel alınarak yapılır: T1-0294, birincil amacı ürünlerin satış ya da dağıtımını arttırmak olan kataloglar için kullanılır, T1-074 ise birincil amacı bilgi ya da sanatı yaygınlaştırmak olan kataloglar için kullanılır.

 

Ancak, T1-074 kopyalar, tıpkı yapımlar ve müze ya da sergi gibi ticari olmayan kuruluşlarda satışa sunulan küçük nesnelerin kataloglarını kapsayacak biçimde esnetilir. Bu tür sergiler sanatçıların çoğu için önde gelen gelir kaynağı ise de, müzayedeye çıkarılan sanat (700-770) eserleri katalogları ve sanatçı gruplarının geçici sergilerine ait kataloglar için de kullanılır. Emin değilseniz T1-074’ü tercih edin.

 

*

T1-0601 – 0609

Kuruluşlar (Örgütler)

 

T1-06 daki Kuruluşlar alt bölümü, esas olarak üyeliği temel alan kuruluşlar ve dernekler için kullanılır; ama üyelik esasına dayanmamakla birlikte T1-0601-0609’da yer almayan kurumlar, vakıflar ve temsilcilikler için de kullanılır. Ancak, T1-0601-0609’u üyelik esasına dayanmayan kuruluşlar için kullanmadan önce, “kuruluşun” konuyla bütünleşmiş olmadığından emin olun. Örneğin, aşağıda belirtilen durumlar dışında 250-280 Hıristiyan kilisesi, 355- 359 askerlik sanatı ve biliminin çoğu alt bölümü ya da sosyal hizmetler için kullanılan 360’ın birçok alt bölümü için T1-06’yı kullanmayın. Bu tür numaralarda, belirli yerlerdeki temel kuruluşlar ve belirli temel kuruluşlar için T1-09’u kullanın. Örneğin, Çin’deki hastaneler 362.110951. Ancak, temel kuruluşların ve kadrolarının işletmeye ilişkin olmayan dernekleri için T1-06’yı kullanın. Örneğin, Çin’deki hastane dernekleri 362.1106051.

 

Gene de, üyelik esasına dayanmayan kuruluşlar için T1-06 kullanımını gerektiren küçük bir grup vardır. Örneğin, hastane (362.1106) ya da polis teşkilatı (363.206) yönetimlerinin (hizmetlerden ayn olarak) tarihi. Bu tarihler, T1-068 ile tanımlanan, yönetimle ilgili “nasıl yapılır” eserleriyle karıştırılmamalıdır.  366 Dernekler ya da 061-068 Genel kuruluşlar gibi “Üyelik esasına dayanan kuruluş” olmanın konuyla bütünleşmiş olduğu durumlarda, üyelik esasına dayanan kuruluş için T1-06’yı kullanmayın.

 

Alan numarasının seçimi

 

Üyelik esasına dayanan kuruluşlar için üyeliğin odak noktasını oluşturan alanı kullanın. Örneğin, Amerikan Tıp Birliği 610.6073. Kendi adını taşıyan bağlı yerel birlikler ya da birimler için yerel kuruluşların alan numarasını kullanın. Örneğin, Massachusetts Tıp Birliği 610.60744. Ana kuruluşun adını alan şubeler ya da birimler için ana kuruluşun numarasını kullanın. Örneğin, Amerikan Tıp Birliği Washington bürosu 610.6073 (610.60753 değil).

 

Üyelik esasına dayanmayan kuruluşlar, kurumlar, vakıflar ve konferanslar için merkezin alan numarasını kullanın. Ayrıca, yeri belirlenemeyen, ya da amacı sabit bir kurumu desteklemek ya da ondan yararlanmak olan üyelik esasına dayanmayan kuruluşlar için de merkezin alan numarasını kullanın.

 

*

T1-0601-0609 ile T1-025

Kuruluşlar (Örgütler) ile Kişi ve kuruluş rehberleri

 

Birkaç ya da birçok kuruluşu kapsayan ve aslında böyle adlandırılmasalar bile rehber niteliği taşıyan belirli eserler, örneğin kilit noktalardaki görevliler ya da bağlantı kurulacak kişiler, telefon numaraları ve özet halinde tanıtıcı bilgi içeren eserler karşısında dikkatli olun. Bunlar tek tek kuruluşların bileşenleri hakkında rehber bilgileri, ve/veya yapı ve bileşenlerle ilgili sınırlı ölçüde bir genel bilgi içerebilirler. Bu eserler T1-025’te sınıflanır. Ancak, her kuruluş için en az bir sayfa genel bilgi veriliyorsa, T1-06’yı düşünün. T1-06’da kapsanması gereken malzemenin başlıca özelliği, genel özelliklerde yer alan terimlerle belirtilmiştir: idari işlemler ve raporlar, tüzükler, tarih, üye listeleri ve yönetmelikler; ama numara aynı zamanda konferans programları ve kuruluşun el kitaplarını da içerir.

 

Normal olarak kuruluşun el kitabı ve üye rehberi olarak hazırlanmış bir eser, üyelik kısmı daha ağırlıklı bile olsa, T1-06’da sınıflanır. Ancak, kuruluşla ilgili kısmı ilk birkaç sayfadaki tanıtıcı bilgilerden oluşuyor ve daha sonra kapsamlı bir üye rehberi yer alıyorsa, o zaman eserin T1-025’te kuruluşa ait bir rehber olarak sınıflanması daha yararlı olabilir.

 

Adresleri de içeren bir üye listesi bir rehber sayılır ve T1-025’te sınıflanır.

Emin değilseniz, T1-025’i tercih edin.

 

T1-0601-06098 ile T1-072

Kuruluşlar (Örgütler) ile Araştırma

 

Araştırma yapan kuruluşlar için T1-072’yi kullanın. Örneğin, ABD’deki tarımsal araştırma istasyonları 630.72073; ama öncelikle araştırmayı destekleyen üyelik esasına dayalı kuruluşlar için T1-06’yı kullanın. Örneğin, Bilimsel İlerleme îçin Amerikan Birliği 506.073. Emin değilseniz T1-072’de sınıflayın.

 

*

T1-07 ile 016, 026

Eğitim, araştırma, ilgili konular ile Belirli konularda ya da belirli disiplinlerdeki eserlerin bibliyografya ve katalogları ile Belirli konulara ve disiplinlere ayrılmış kütüphaneler, arşivler, bilgilendirme merkezleri

 

  1. Tablodan 07 notasyonu, eğitim ve öğretim kaynaklarıyla ilgili kapsamlı eserler için kullanılır. T1-07’nin alt bölümleri, bu kaynakların çoğunu kapsar. Örneğin, okullar ve laboratuvarlar, nesne koleksiyonları (botanik koleksiyonları gibi) ve mali destek. Kitaplar, el yazmaları, kayıT1ar ve benzeri malzeme de kaynaktır, ama bu tür kaynakları tanımlayan eserler, eser (a) kütüphanelerde ve arşivlerde bulunmayan kaynak türlerini de tanımlamıyorsa ya da (b) eğitim, öğretim ve araştırma için kütüphane ve arşiv kaynaklarının nasıl kullanılacağını vurgulamıyorsa, normal olarak 016 ya da 026’da sınıflanır. Konu artı 1. Tablodan T1-07 ile 016 ya da 026 arasında karar veremiyorsanız, 016 ya da 026’yı tercih edin.

 

Bir alandaki kaynaklarla ilgili bir eserin 016’da sınıflanması için, kitaplar ve makaleler gibi tek tek eserleri tanımlanması gerekir. Ancak, küçük birimler tanımlanıyorsa, geleneksel olarak ayrıntılı bir biçimde tanımlanmayan malzeme türlerine ilişkin eserler de 016’da sınıflanır. Örneğin, belirli bir kişinin belirli bir konudaki yazışmaları. Arşiv envanterleri ve takvimleri tipik olarak 016’da sınıflanır. Bir alanda, kütüphaneler, arşivler ve diğer bilgi kuruluşlarının elindeki eksiksiz koleksiyonların geniş tanımlarını veren kaynaklara ilişkin eserler 026’da sınıflanır. Bu tür eserler genellikle kurumlar ve kuruluşlarla ilgili rehber bilgilerini de içerir. 016 ile 026 arasında bir karar veremiyorsanız, 016’yı tercih edin.

 

Tanımlanan kaynaklar eğitim ve öğretimi ele alıyorsa, 016’da 07 notasyonu kullanılabilir. Örneğin, matematik eğitimi ve öğretimine ilişkin malzemenin bibliyografyası 016.5107.

 

T1-081-087

Belirli türde çeşitli insanlar

 

İnsan türleri için T1-08 geliştirilmeden önce numara almış olan belirli yaş, cinsiyet ya da özürlü gruplarına ayrılmış yerlere dikkat edin. Örneğin, 613.04’deki yaş ve cinsiyet grupları; 646.31-.36’daki özürlüler, erkekler, kadınlar ve çocuklar ve 646.4-.7’deki akraba numaralar; 720.42-.43 deki özürlüler, hastalar ve yaşlılar ile 721- 729 daki akraba numaralar.

 

T1-081, T1-082, T1-08351 ve T1-08352

Erkekler [ve] Kadınlar [ve] Genç erkekler [ve] Genç kadınlar

 

Erkekler ve kadınlar için alt bölümler sadece ele alınan insanların cinsiyetini açıkça vurgulayan eserler için kullanılmalıdır. Eser, bilim adamlarıyla bilim kadınlarını açıkça karşı karşıya getirmiyorsa, bilim adamı için T1-081 ‘i kullanmayın; ya da erkek suçlularla kadın suçluları karşı karşıya getirmiyorsa çocuk suçlular (bu terim genellikle genç erkekler için kullanılır) için T1-08351 i kullanmayın.

 

T1-0882 ile T1-09

[Dini gruplar] ile Tarihi, coğrafi, kişilere göre ele alış

 

Bir dini grubun ele alınışı, bu grubun varlığı çoğunlukta olduğu yerle sınırlı bile olsa, T1-0882’de sınıflanır. Örneğin, İspanya’da Katolikler çoğunlukta olduğu halde İspanya’daki Roma Katolikleri T1-0946 değil T1-08822.

 

T1-089 ile T1-09

Irksal, etnik, ulusal gruplar ile Tarihi, coğrafi, kişilere göre ele alış

 

T1-089, bir yerde ağırlıkta olan gruplar dışında T1-09’dan daha önceliklidir. Örneğin, Avustralya’daki Fransızlar T1-08941094, ama Paris’teki Fransızlar T1-0944361; Avrupa’daki Beyazlar T1-094, ama Afrika’daki Beyazlar T1-08903406; Araplar genel olarak T1-089927, Mısır’daki Araplar T1-0962, Fransa’daki Araplar T1-089927044. Notasyon 09174, insan grupları olarak ele alışlar için kullanılmaz, çünkü böyle bir kullanım uygulamada grup olarak ele alışlara ilişkin numaraları tekrarlamış olur. Örneğin, çoğunlukta bulundukları bütün alanlardaki Araplar birlikte ele alındığında, tüm Arapların çoğunluğunu oluşturur ve bunlar için T1-09174927 değil, T1-089927 kullanılır.

Bir konunun ayırt edici özelliklerini tanımlamak için T1-089’dansa T1-09’u kullanın. Örneğin, Arap mimarisi 720.89927 değil 720.9174927,; Fransız pastaları 641.86508941 değil 641.8650944.

Kuşkunuz varsa, T1-09’u tercih edin.

 

T1-09

Tarihi, coğrafi, kişilere göre ele alış

 

Bir konunun tarihi ve coğrafi ele alınışı ile, konunun içinde ele alındığı bir disiplinin tarihi ve coğrafi ele alınışı arasında ara sıra yapılan ayırımlara dikkat edin. Örneğin, suç ve suçun azaltılmasının tarihi ve coğrafi ele alınışı için ayrılmış numara 364.9’ken, disiplinin karşılaştırmalı ele alınışı için 364.09 ayrılmıştır. Suçların, suçluların, nedenlerin, önlemenin ve sağaltımın (hepsi birden düşünüldüğünde) alana göre ele alınışı için 364.9’u kullanın. Kriminoloji disiplini ve suçun neden ve çarelerini çözümlemede kullanılan ilke ve yöntemlerin alana göre ele alınışı için 364.09’u kullanın. Konu ile disiplin arasında bir ayrım yapılmadığında, bu yönlerden her biri ve her ikisi için T1-09’u kullanın.

 

T1-0901-0905

Tarihi dönemler

 

Belirtilen dönem dışında önemli bir tarihi olmayan konular için bu dönemleri kullanmayın. Örneğin, demiryollarının tarihi 385.09 (385.0903 değil), fakat 19. yüzyılda demiryollarının tarihi 385.09034. Kuşkularınız varsa, dönemleri kullanmayın. Örneğin, 20. yüzyıl havacılığı için 629.130904’ü değil, 629.1309’u kullanın. Çünkü 20. yüzyıldan önce havacılık yok denecek kadar önemsizdi.

 

Bir konudaki “sanatın durumu” eserleri için T1-0904 deki en yeni dönem alt bölümlerini kullanmaktan kaçının. Kullanıcıların çoğu, bu eserleri temel numarada bulmayı bekleyecektir. Ancak, konunun yapısı değişen duruma daha fazla ilgi gösterilmesini gerektiriyorsa, en son dönem numarası kullanılmalıdır. Örneğin, 1990’da dünyadaki siyasal koşullar için 320.9049.

 

Tarihi dönemleri sadece geçmişi ele alan eserler için kullanın. Örneğin, barok müzik kuramı üzerine bir eser 781.09032, ama barok müziğin var olduğu 1620 yılında yazılmış bir müzik kuramı tezinin yeniden basımı 781. Aynı şekilde, bir konunun güncel uygulamalarına ya da sanatın durumuna ilişkin bir eser için en son dönemi kullanmayın.

 

*

T1-0902

6.-15. yüzyıllar, 500-1499

 

Ortaçağlar ve Ortaçağ dönemi genellikle Avrupa tarihine gönderme yapar. Ancak Avrupa dışındaki bir çok konunun ortaçağ bilgileri pek iyi kaydedilmemiştir ve bütün dünyayı kapsamaya yönelik bir çaba, aslında, ağırlıkla konunun Avrupa’ya ilişkin yönünü ele alacaktır. Bu nedenle, açıkça Avrupa’yla sınırlı eserler için kullanılan T1-0940902 ile dönem boyunca bütün dünyayı kapsamaya yönelik çabalar içeren eserler için kullanılan T1-0902 arasında ayırım yapılmalıdır.

 

*

T1-092 Kişiler

 

Bu talimatlar, numaraların yeri değiştirilmeden 2. Tablodan T1-09’a eklendiğinde, 2. Tablodan 2 notasyonu için de geçerlidir.

Aşağıdaki notlarda, “biyografi” sözcüğü sadece üslup kolaylığı açısından kullanılmıştır, ancak, talimatlar tanımlama ve eleştirel değerlendirme için olduğu kadar diğer “kişiler”e ilişkin yönler için de geçerlidir.

700-770 deki bazı numaralarda, öyle belirtilenler dışında, bir insanın eserleri için T1-092 kullanılmaz

913-919’a ayrıca bkz.: Ekleme tablosu: 04: Biyografi; 930-990: Biyografi.

 

Kapsamlı biyografi: Genel

 

Bir insanın kapsamlı biyografisini, o insanın en önemli katkıda bulunduğu konuyla birlikte sınıflayın. Bir insan birkaç alanda eşit sayılabilecek katkılarda bulunduysa, kişinin mesleki bağlılığını daha yakından inceleyerek, en iyi ortak paydayı veren konu içinde sınıflayın. Örneğin, bir fen bilgisi öğretmeni, sonra bir fen bilimleri okulunun müdürü, daha sonra da bir üniversite rektörü olan bir fizikçi 378 altında üniversitenin alan numarasında sınıflanacaktır.

 

Siyasal bilim, üniversite eğitimi ve kamu hizmetleri düzenlemelerinin idari ve ekonomik yönlerinin incelenmesi alanında önemli katkılarda bulunmuş bir insanın biyografisi, yapıtının başka bir ortak paydası bulunmadığından 300.92’de sınıflanacaktır. Ancak, bir feminist önder olarak da hizmet etmiş ünlü bir kadın doktor, önemsiz romanlar yazmış ve siyasi toplantılara da sık sık delege olarak katılmışsa, açıkça vurgulanan nokta hobileri değilse, normal olarak 610.92’de sınıflanacaktır.

 

Biyografik sözlüklerde, ilk sırada yer alan tanımlamalara ağırlık verin; ama kariyerin işi aştığı zamanlarda bile, işi önce sıralama eğilimine karşı duyarlı olun.

 

Bir disiplin için verilen numarayla disiplin içindeki belirli bir konuya verilen numara arasında karar veremiyorsanız, disiplin için verilen numarayı tercih edin. Örneğin, taşımacılık ve inşaat mühendisliği alanında da önemli işler yapmış bir makina mühendisi 621.092’den çok 620.0092’de yer almalıdır.

 

Kapsamlı biyografi: Halka mal olmuş kişiler

 

Halka mal olmuş kişilerin biyografileri genellikle zorluk çıkarır, çünkü bu kişiler farklı yazarlar tarafından farklı ölçüde vurgulanan birkaç konumu ya da çok yönlü bir konumu üstlenmiş olabilirler. Bu tür konumlarda bulunan insanlar için, kapsamlı eserlere verilen 930-990 tarih numaralarını tercih edin. Ancak, kişinin kariyerindeki konumlardan birini ya da ilgi alanını vurgulayan biyografiler için, örneğin kendisi bir ABD Senatörü olmasına karşın, Wayne Morse’un Ulusal Sağlık Enstitülerini yaygınlaştırmasını vurgulayan bir biyografisi 362.1092. (Aşağıdaki kısmi biyografiye ayrıca bkz.).

 

Halka mal olmuş bir kişi için hizmet edilen bölgenin tarihi üzerinde geniş çaplı bir etkide bulunmasına fırsat sağlayabilecek bazı görevler vardır. Örneğin, Daniel Webster iki kez Dışişleri Bakanlığı yapmasına karşın ABD Senatörü olarak ünlenmiştir. Her iki konumda olduğu gibi, bir avukat ve konuşmacı olarak bulunduğu konumda da döneminin tarihini etkilemiştir. Bu nedenle, biyografisi için en uygun numara, senatörlük görevine ilişkin olarak 328.73092 değil, dış ilişkilerdeki hizmetleriyle ilişkili olarak 327.730092 değil ya da hukuk alanındaki etkinlikleri için 349.73092 değil, 973.5092’dir. Ancak, genel sorumlulukları bir tek önemli alanda yoğunlaşmış olan yüksek mevkideki bir kişi için, o alanı tanımlayan bir numara kullanmanız uygun olur.

 

Örneğin, Claude Pepper’in ABD Kongresi’nde, hem Senatör hem de Temsilci olarak hizmet yaptığı sırada başlıca ilgi alanı yaşlılara verilen hizmetlerin yaygınlaştırılmasıydı. Bu durumda, kapsamlı biyografisi için uygun numara, kendi döneminin genel tarihi üzerindeki etkisi için 973.92092 ya da yasama çalışmaları için 328.73092’den daha çok yaşlılara verdiği hizmetlerden ötürü 362.6092’dir.

 

Birkaç görev alanında hizmet vermiş, halka mal olmuş kişiler için, en büyük ağırlığı, erişilen en yüksek makama, aşağıdaki tabloda normal olarak en yüksekte yer alan kategoriye verin. Tersine davranmak için açık bir neden olmadıkça, aşağıdaki öncelik tablosunu kullanın:

 

  1. Krallar, başkanlar, diğer devlet başkanları, başbakanlar, başkan yardımcıları, kral naiblerini, görev yaptıkları döneme ait numaraları kullanarak 930-990’da sınıflayın. Ayrıca, genel tarih üzerinde önemli bir etkisi olmuş herhangi bir konumda ya da birden çok konumu bulunan, halka mal olmuş kişileri -kralları belirleyenlerle, tahtın ardındaki güçler de dahil- etkili oldukları döneme en yakın dönem numaralarını kullanarak burada sınıflayın. Öndegelen partilerin bir ülkedeki en yüksek makam için gösterdiği adaylar da, genel olarak aday oldukları dönemin numarası kullanılarak, tarih numaraları alırlar. Örneğin, Lincoln’ün rakibi olan Stephen Douglas için 973.68092. Bazen, partinin adayı olarak yenilgiye uğramış bir aday adayı, kapsamlı biyografisi için bir tarih numarası almaya hak kazanacak kadar önemli bir etki yaratmış olabilir. Örneğin, 1968’de Demokrat Parti başkanlık adayları arasında başarısız olan Eugene McCarthy 973.923092.

 

  1. Kabine üyelerini, hizmet alanı için verilen numarada sınıflayın. Örneğin, Fransa dışişleri bakanı 327.440092, bir maliye bakanı 336.092. (Bunlar eskiden genellikle 353-354’te sınıflanırdı).

 

 

  1. Büyükelçiler ve II. Dünya Savaşı öncesinin tam yetkili bakanlarını 327.3-.9’da sınıflayın.

 

  1. Belirli bir konu numarası verilmemiş yasa koyucular için 328.4-.9’u kullanın. Örneğin, yasama meclisinin başkanı, parlamentodaki parti denetçileri ya da yasama görevini geliştirmekle ünlenmiş bir üye. Ancak, biyograficilerin daha çok genel tarih üzerinde bir iz bırakmış yasa koyucularla ilgilenme eğiliminde olduklarını düşünerek, başka bir numara vermeden önce, 900’de yasa koyucunun hizmet verdiği alanla ilişkili numarayı tartmaya çalışın. Ender olarak bir eser yasa koyucunun kendi seçim bölgesi üzerinde yoğunlaşacaktır.

 

 

  1. Büyükelçi ya da II. Dünya Savaşı öncesinin tam yetkili bakanlarından daha alt düzeydeki diplomatlar için, 327.3-.9’u kullanın. Ancak önemli olaylarla ilgiliyseler, o olaylarla birlikte sınıflayın.

 

  1. Hizmetleri önemli olmuşsa, kabinede görev almamış kamu yöneticilerini hizmet alanları için verilen numarada sınıflayın; örneğin, ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) başkanı J. Edgar Hoover 363.25092; değilse 353-354’de sınıflayın. (Bunlar daha önce genellikle 353-354’te sınıflanırdı).

 

 

Devlet, eyalet ve yerel yasama bölgelerinin halka mal olmuş kişilerine, göreli öncelikler tanıyın. Normal olarak, ulusal bir makam diğer kademelere göre önceliklidir, ama katkıların ağırlığını da değerlendirmek gerekir. Örneğin, New York’un ünlü valisi DeWitt Clinton, kısa bir süre ABD Senatosunda görev yapmış ve başarısızlıkla sonuçlanan bir başkan adaylığı dönemi geçirmiştir; ama kapsamlı biyografisinin, kendi döneminin devlet tarihi açısından, 974.703092’de sınıflanması gerekir. Fiorello La Guardia, ondört yıl ABD Temsilcisi olarak görev yapmış, kısa bir süre ABD Sivil Savunma Bürosu’nun başkanı ve Birleşmiş MilleTLer Yardım ve Rehabilitasyon İdaresinin yöneticisi olarak çalışmıştır; ama daha çok New York Belediye Başkanı olarak tanınır ve 974.71042092’de sınıflanması gerekir.

 

Ünlü kişilerin aileleri ve yakınları

 

Ünlü bir insanın yakın ya da uzak ailesinin tarihini, eser bu ünlü kişiyi ağırlıkla vurguluyorsa, o insanın biyografisi ile birlikte sınıflayın. Aynı kural, ünlü bir kişinin tek bir akrabası ya da dostu için de geçerlidir. Ancak, eğer akraba ya da dost kendi başına önemli biri ise ya da ünlü kişi’den ağırlıklı olarak söz edilmiyorsa, akrabanın yaşamını kendi eserlerinin gerektirdiği konu içinde sınıflayın. Örneğin, Başkan Jimmy Carterin kızkardeşi gezici vaiz Ruth Carter Stapletonun başkandan çok az söz eden biyografisi 269.2092. Emin değilseniz, bir akraba ya da dost için ünlü kişinin numarasını kullanmayın; biyografi sahibinin kendisine ait bir numarayı tercih edin. Genel bir aile tarihini 929.2’de sınıflayın.

 

Kısmi biyografi

 

Bir kişinin belirli bir katkısından söz eden her kısmi biyografi, o katkıyla birlikte sınıflanır. Ancak, bir kişinin esas olarak tanındığı alanla ilgili etkinliklerinden önceki yaşamından kesitler içeren bir biyografi, açıkça bir konu vurgusu yoksa, o kişiye ait kapsamlı biyografi numarasında sınıflanır. Örneğin, Justice Byron White’ın All- American futbol oyuncusu olarak yaşamı 796.332092; ama Indira Gandhi’nin çocukluğu 954.045092, yani Hindistan Başbakanı olduğu döneme ait numara.

 

Bölüm politikaları

 

Bir kişinin eseri, eldeki en belirgin numaranın tamamına yaklaştırılamadığında, Onlu Sınıflama Bölümü’nün T1-092 ekleme politikası, diğer standart alt bölümlerin herhangi birinden daha özgür davranmaktır. Aynı şekilde, T1-092, çok önemsiz konulara eklenmez. Örneğin, top oyuncuları, oyuncunun sadece bir tek pozisyonda oynadığı durumlarda dahi, saha içindeki belirli pozisyonlara göre değil, oynadıkları oyuna göre sınıflanırlar.

 

Aynı şekilde, tek tek kişilerin biyografileri söz konusu olduğunda, eser herhangi bir konuyla açıkça ilintili değil ama bir yerle açıkça ilintiliyse, bu biyografileri, vurgulanan etkinliğin yerine ve zamanına ait tarihi ve uygarlığı kapsayan en uygun numarada sınıflamak da Bölümün politikaları arasındadır. Örneğin, Altına Hücum döneminde San Francisco’da yaşayan birinin günlüğü 979.46104092.

 

*

T1-0922

Toplu [kişiler] ele alış

 

Aynı alanda işbirliği yapan iki insana ilişkin bir eseri toplu biyografi olarak ele alın. Örneğin, Wright kardeşler 629.1300922, Pierre ve Marie Curie 530.0922. Ancak, ağırlık ikisinden biri üzerindeyse, T1-092’yi kullanın.

 

   T1-0922 ile T1-093-099

   Toplu [kişiler] ele alış ile Belirli kıtalara, ülkelere, yerlere; yeryüzü ile dışı dünyalara göre [coğrafi] ele alış

 

Kişilere göre ele alış, “eserin tanımını ve eleştirel değerlendirmesini” kapsarken, coğrafi ele alış “yere, konunun belirli bir andaki durumuna göre tanımını” kapsar. Kişilerle sınırlı olmakla birlikte alanın özelliğini vurgulayan eserler söz konusu olduğunda, kişileri ele alış coğrafi ele alışa göre öncelik taşır. Ancak, yazarın ya da derleyenin amacı, alandaki sanat eserlerinin özelliklerini tanımlamaksa ya da sadece bir yerdeki bu tür eserleri tanımlamaksa (eserler, yaratıcıların adı altında sıralanmış bile olsalar), malzeme T1-093-099’da sınıflanmalıdır. Eser adı ve ön sayfalar amacı ortaya koymuyorsa, üslup yaklaşımı önemli bir gösterge sayılır. Tek tek yaratıcıların kişiliği ve üslubunu odak alan bir yaklaşım, kişilere göre ele alış gerektirir; yerin ve zamanın özelliklerini odak alan bir yaklaşım, coğrafi ele alış gerektirir. Örneğin, Cellini, Donatello ve Michelangelo’nun heykellerinin üslubu ve niteliğiyle ilgili bir kitap 730.92245’te sınıflanır. Ama aynı insanların eserlerinden yola çıkarak İtalyan Rönesans heykelciliğini ele alan bir eser 730.94509024’de sınıflanır. Emin değilseniz, T1-0922’yi tercih edin.

 

Metin, ağırlıkla teknoloji veya sanat eserlerinin kısa tanımlarıyla (ya da kimlikleri ve resimleriyle) yetiniyorsa, eser adında kişilere yer verilmiş bile olsa, alan numarası içinde sınıflayın. Örneğin, tanınmış altı İtalyan heykelciye ait eserlerin tanımı 730.945.

 

Ancak, tek tek kişiler söz konusu olduğunda, ürettikleri bütün eserlerin her türlü tanımı ve eleştirel değerlendirmesi için 092’yi kullanın.

 

   T1-093-099 ve T2-3-9

   Belirli kıtalara, ülkelere, yerlere; yeryüzü dışı dünyalara göre ele alış 099 ve [için Tablo notasyonu ve] Belirli kıtalar, ülkeler, yerler; yeryüzü T2           3-9 dışı dünyalar [için 2. Tablo notasyonu]

 

Alan notasyonu doğrudan doğruya eklendiğinde öncelik sırası değişir.

 

Sınıflama cetvellerinde, diğer alt bölümlerin tümünün ya da tümüne yakın bir kısmının aynı yerde kaldığı bir durumda, 1. Tablodan 09 notasyonu aracılığıyla değil de doğrudan doğruya 2. Tablodan alan notasyonu eklendiğinde, sıfırlar kuralı (DOS Giriş, paragraf 5.13) standart alt bölümlerin çoğuna göre alanın önceliğini değiştirir. 1. Tablonun başındaki öncelik tablosu, alanları hemen hemen ortada gösterir. Sıfır kalmayınca en üste yükselirler. Sonuç olarak, bütün standart alt bölümler (kişiler de yerler gibi aynı mesafeyi kat etmediyse 092 kişiler notasyonu dahil) eklenebilir. Örneğin, İngiltere’deki hapishanelerin yönetimi 365.941068’de sınıflanır. (İngiltere’deki hapishanelerin 365.0941 olması halinde sınıflanacağı 365.068’de değil).

 

Önceliklerin değişmesi, sıfır sayısının farklı olduğu her durumda gerçekleşir. Örneğin, alanın T1-09 olarak kalıp diğer alt bölümlerin 001-009’a alınması halinde.

 

Standart alt bölümlerle ilgili farklar, alan notasyonuna eklenir.

 

Normal olarak, bir standart alt bölüm başka bir standart alt bölüme eklenmezken, sınırlı bir numara 09 notasyonuna eklenebilir. T1-09 daki özel ekleme tabloları, öncelik tablosunda T1-09 alt bölümlerinin altına düşen alt bölümlerden hangilerinin alan ve tarihi dönem alt bölümlerinde kullanılabileceğini gösterir. T1-093-099 altındaki özel tablo da, tarihi dönemleri eklemek ve alan notasyonuna belirli durumlarda alan notasyonu eklemek için T1-09’un kullanılabilmesine izin verir.

 

Bir alan notasyonu doğrudan doğruya eklendiğinde, standart alt bölümlerin kullanımıyla ilgili kısıTLamalar geçerliliğini yitirir. T1-092-099 dışında tümü, normal anlamlarında kullanılabilirler. 092 Kişiler notasyonu, ancak, kişi notasyonu kendi standart alt bölüm konumunda kalırken alan notasyonu doğrudan doğruya ekleniyorsa kullanılabilir. Örneğin, T1-09’un tamamı boşaltılmışsa, yani 365[.09]’da olduğu gibi 365.9’a alınmışsa, yeri ne olursa olsun bütün biyografiler 365.92’de sınıflanır. Örneğin, Avrupa’daki ceza kurumlarıyla ilgili kişiler 365.9224. Ama T1-09’un sadece bir kısmı boşaltıldıysa, tıpkı belirli kıtalar, ülkeler ve yerlere göre ele alışın 373.09’dan 373.3-.9’a alınması gibi, 092 notasyonu alan notasyonuna eklenir. Örneğin, Avrupa’da ortaokul eğitimcileri 373.40922. Temel alan notasyonu, köken ya da tarzı belirliyorsa, 093-099 notasyonu eklenebilir; ancak eklenen notasyon konunun bulunduğu ya da uygulandığı alanı belirtir. Örneğin, Fransız mutfağı 641.5944, Batı Afrika’da uygulandığı biçimiyle Fransız mutfağı 641.59440966.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.Tablo : Coğrafi Alanlar, Tarihi Dönemler, Kişiler

 

*

T2-1 Genel olarak alanlar, bölgeler, yerler

 

T2-l’in alt bölümleri sadece birden fazla kıtayı kapsayan (Okyanusya da bir kıta olarak kabul ediliyor) alanlar, bölgeler ve yerler için kullanılır. Örneğin, Birleşik Devletler, Avrupa ve Japonya’nın kentsel bölgeleri T2-1732. Bir tek kıtada yer alan ve birden fazla ülkeyi kapsayan bölgeler, T2-l’in uygun alt bölümüyle birlikte, kıta için verilen numarada sınıflanır. Örneğin, Avrupa’nın kentsel bölgeleri T2-4091732.

 

Bir tek ülke ya da yerdeki bu genel bölgeler ülke ya da yer için verilen genel numarada sınıflanır; sonra, coğrafya ve tarih disiplinleri içinde, T2-l’in uygun alt bölümleri eklenir. Örneğin, ingiltere’nin kentsel bölgelerinin tarihi 942.009732, ingiltere’nin kentsel bölgelerinin coğrafyası 914.209732. Ancak, bütün diğer disiplinlerde bu, Onlu Sınıflama Bölümü’nün izlemediği bir seçenek olarak yapılır.

 

T2-2 ile T2-1, T2-3-9’a ayrıca bkz.

 

T2-163 ve T2-164, T2-165

Atlantik Okyanusu [ve] Pasifik Okyanusu [ve] Hint Okyanusu

 

Bu tablo, coğrafyacıların dünya okyanuslarını üç parça-Atlantik, Hint ve Pasifik Okyanusu, olarak bölme düşüncesinin bir sonucudur. “Arktik Okyanusu” Atlantiğin bir denizi olarak ele alınır. Antarktik Okyanusu yoktur ama T2-167’de her üç okyanusun en güney bölümleri için bir yer ayrılmıştır.

 

Okyanuslar arasındaki bölünmenin şöyle yapılması düşünülmüştür:

 

Atlantik-Pasifik: kuzey, Bering Boğazı; güney, Horn Burnu’nun güneydoğusundan Antarktika’daki Palmer Yarımadası’nın kuzey ucuna çekilen bir çizgi.

 

Pasifik-Hint: kuzey, Melville Adası’ndan Timor’a çekilen ve Endonezya adalarıyla Singapur Boğazı’ndan geçen bir çizgi; güney, Victoria, Avustralya’nın Howe Burnu’ndan 150. doğu meridyeni boyunca güneye çekilen bir çizgi.

 

Hint-Atlantik: kuzey, Süveyş Kanalı; güney, Güney Afrika’daki Agulhas Burnu’ndan 20. doğu meridyeni boyunca çekilen bir çizgi.

 

Her Yerde karşılaşılan notlar ve göndermeler birleştirici su kütlelerinin nerede sınıflanacağını belirtir. Örneğin, Bering Boğazı T2-1645 l’dir, T2-16325 ya da T2-16327 değil.

 

T2-1631 ve T2-1635; T2-1644 ve T2-1648, T2-1649’a ayrıca bkz.

 

*

T2-163, T2-164, T2-165 ile T2-182

Atlantik Okyanusu [ve] Pasifik Okyanusu [ve] Hint Okyanusu ile Okyanus ve deniz tabanları.

 

T2-163, T2-164 ve T2-165’in okyanuslar ve denizlerin kendileriyle, yani sularıyla ilgilendiğini unutmayın. Belirli topraklar T2-3-9‘da sınıflanırken, bir okyanusun ya da denizin çevresindeki topraklar ya da bir okyanus ya da denizin çevrelediği topraklar T2–182’nin uygun alt bölümünde sınıflanır.

 

T2-1631 ve T2-1635

Kuzey Atlantik Okyanusu [ve] Güney Atlantik Okyanusu

 

Bu tabloda Kuzey Atlantik Okyanusu ile Güney Atlantik Okyanusu arasındaki ayrım Cebelitarık boğazıyla Florida boğazları arasında çekilen bir çizgiden oluşur.

Her Yerde karşılaşılan notlar ve göndermeler birleştirici su kütlelerinin nerede sınıflanacağını belirtir. Örneğin, Florida Boğazları T2-16363’tür, T2-16348 değil.

 

T2-1644 ve T2-1648 – T2-1649

Kuzey Pasifik Okyanusu [ve] Güney Pasifik Okyanusu [ve] Orta Pasifik Okyanusu

 

Bu tabloda Pasifik Okyanusu, Kuzey Pasifik Okyanusu, Güney Pasifik Okyanusu ve Orta Pasifik Okyanusu olarak bölünmüştür.

 

Kuzey Pasifik Okyanusu: Güney Çin Denizi ve Filipinler’in iç denizleri hariç, Meksika-ABD sınırından başlayıp Filipinler’in en güney ucunda biten bir kavis içinde yer alan Amerika ve Asya kıyı suları.

 

Güney Pasifik Okyanusu: Meksika-ABD sınırından başlayıp Macellan Boğazı’na kadar uzanan Amerikan sahil sulan; Antarktika, Yeni Zelanda, Avustralya ve Yeni Gine sahil suları; Melanezya suları ve Güney Çin Denizi ve Filipinler’in iç denizleri dahil, Filipinler’in batısında ve güneyinde kalan sahil suları.

 

Orta Pasifik Okyanusu: Amerika ve Asya kıyı ötesi suları, Polinezya sulan ve Pasifiğin Wake ve Paskalya Adası gibi uzak adaları.

Her Yerde karşılaşılan notlar ve göndermeler birleştirici su kütlelerinin nerede sınıflanacağını belirtir. Örneğin, Formoza Boğazı T2-16474’tür, T2-16472 değil.

 

T2-19 ile T2-99 Uzay ile Yeryüzü dışı dünyalar T2-99

 

T2-19’da sadece uzayın kendisini sınıflayın. Evrenin uzayda hareket eden çeşitli cisimleri T2-99’da sınıflanır. Örneğin ay taşlan 552.09991. T2-19’un kesin olmayan kullanımları fazla değildir.

 

T2-2 ile T2-1, T2-3-9

Kişiler ile Genel olarak alanlar, bölgeler, yerler [ve] Belirli kıtalar, ülkeler, yerler

 

T2-2’nin “alan, bölge, yerden bağımsız olarak” kişileri kapsadığını unutmayın, yani kişiler T2-1 ya da T2-3-9’da değil burada sınıflanır. 1. Tabloda T1-091 ve T1-093-099 yerine 092 notasyonunun tercih edildiğine ilişkin benzer talimatlar vardır.

 

T1-0922 ile T1-093-099a ayrıca bkz.

 

*

T2-3-9

Belirli kıtalar, ülkeler, yerler; yeryüzü dışı dünyalar

 

Okyanuslann ve iç deniz olmayan denizlerin ülkeler ya da yerle sınırlı bazı kısımlar T2-16’da sınıflanır. Örneğin, Atlantik Okyanusu’nun Maryland ve Virginia ile neredeyse tamamen çevrelenmiş olan Chesapeake Körfezi, T2-752 veya T2-7551’de değil, T2-16347’de sınıflanır. Bazen, haliçlere nehir dendiğini unutmayın. Okyanuslann ve iç deniz olmayan denizlerin bir parçası olan haliçler T2-16’da sınıflanır. Örneğin Chesapeake Körfezi’nin bir haliçi olan York Nehri, T2-16347’de sınıflanır (T1-7553’te değil).

 

Bir ülkenin sahil sularına ilişkin kapsamlı eserler, suların çoğunluğunun bulunduğu yere ait numara ile birlikte -16’da sınıflanır, örneğin Rusya’nın sahil suları -1632 (-16334, -16451 değil) ABD’nin sahil sulan -1634 (-16364, -1643 değil). Bu alanlar yaklaşık olarak aynı büyüklükteyse, önce gelen numarayla birlikte sınıflayın, örneğin ispanya’nın sahil sulan -16338 (-16381 değil), Panama’nın sahil suları -16365 (-1641 değil).

 

T2-163, T2-164, T2-165 ile T2-182; T2-2 ile T2-1, T2-3-9’a ayrıca bkz.

 

T2-3 ile T2-4-9

Eski dünya ile Modern dünya; yeryüzü dışı dünyalar

 

T2-3 “Eski dünya” altında, dünyanın klasik eski çağlardan beri bilinen bölümleri yer alır ve sadece “eski tarih” dönemi kapsamında kullanılır. Aynı alanlar daha sonraki dönemde, tıpkı hem eski çağlarda hem de daha sonraki dönemlerde Amerika’da olduğu gibi, T2-4-9’da sınıflanır. Örnek: Eski Çin T2-31, daha sonraki Çin T2-51; eski Filistin T2-33, daha sonraki Filistin T2-5694; eski Gal T2-364, Fransa T2-44; Yucatan, eskisi ve yenisi, T2-7265. “Eski” ile “yeni” arasındaki yaklaşık ayrım, bir yerden diğerine değişiklik gösterir ve 931-939 arasındaki tarihlerin incelenmesiyle belirlenebilir. Örneğin, 420’ye kadar Çin 933, 70’e kadar Filistin 933, 486’ya kadar Kelt bölgeleri 936.4.

 

T2-4-9

Modern dünya; yeryüzü dışı dünyalar

 

Fizyografik bölgeler ve özellikler

 

Alan tablosu’nda adı geçmeyen ve tümüyle ya da büyük ölçüde siyasal ya da idari bir birimi içeren özellikleri birimle birlikte sınıflayın. Örneğin, Washington Dağı, New Hampshire T2-7421; Moultrie Gölü, Güney Carolina T2-75793. Bir nehri, ağzının bulunduğu bölgeyle birlikte sınıflayın. Örneğin, Escanaba Nehri, Michigan T2-77494. Ancak, nehrin üst kısmı siyasal, ekonomik ya da kültürel olarak daha önemliyse, nehri bu bölümle birlikte sınıflayın. Örneğin Fırat ve Dicle Nehirleri T2-5675’dense T2-5674

 

Kentler, kasabalar, köyler

 

  1. Tabloda yer almayan kentleri, kasabaları ve köyleri, bunları içeren en dar siyasal ya da idari birimle birlikte sınıflayın. Belirli istisnalar dışında, kentler 2. Tabloda yer almazlar. Bu istisnalar şunlardır:
  2. ABD’nin her eyaletinin başkenti ve en büyük kenti. Örneğin, Pierre ve Sioux Falls, Güney Dakota, sırasıyla T2-78329 ve T2-783371.
  3. Dünyanın belli başlı kentleri, genellikle kendi numaralarıyla Örneğin, Atina T2-49512, Mekke T2-538’de.
  4. DOS’un geliştirilme aşamasında daha önce kendilerine ait bir numara verilmiş olan daha küçük kentler. Örneğin, Guelph, Ontario T2-71343.
  5. Bağımsız kentler. Örneğin, Alexandria, Virginia T2-755296.
  6. Eyaletleri (ya da bölgeleriyle) aynı yerde bulunan ABD kentleri. Örneğin, Philadelphia T2-74811, San Francisco T2-79461.
  7. Yasalarda ya da haritalarda olmayan, ancak, sınırın olmadığı yerlerde sınırların belirlenmesine yardımcı olmak amacıyla adlandırılmış kentler, kasabalar ve köyler. Örneğin, Avustralya’nın tamamı T2-94 ve Kanada’nın batı illeri T2-711-712.

 

Yukarıdaki satırlar, neden birçok büyük kentin adı anılmazken, birçok küçük ve önemsiz kentin belirtilmiş olduğunu açıklamaktadır.

Bir metropoliten alanı, 1. Tabloda gerektiği gibi bir notasyon kullanarak merkez kentle birlikte sınıflayın. Örneğin Chicago metropoliten alanı T2-77311.

 

T2-41-42’ye ayrıca hkz.

 

Notlar içindeki düzen

 

Dahil ya da burada sınıflayın notlarından her ikisinde, birden fazla coğrafi alan ya da özellik belirtilmiş olabilir. Türler, yarım sütunlar halinde ayrılmış ve aşağıdaki düzen içinde verilmiştir:

  1. Büyük idari birimler. Örneğin, bölgeler
  2. Küçük idari birimler. Örneğin, kasabalar
  3. İnsan eliyle belirlenmiş sınırları olan diğer birimler
    1. Parklar
    2. Rezervler
  4. Fizyografik bölgeler ya da bütünler. Örneğin, adalar
  5. Fizyografik özellikler
    1. Dağlar
    2. Nehirler
    3. Göller

 

Örneğin, T2-71187 Peace Nehri-Liard Bölgesi Havalisi’nde şöyle bir not vardır:

Dawson Creek, Fort Nelson, Fort St. John, Tumbler Ridge; Finlay, Fort Nelson, İngenico, Mesilika, Murray, Pine, Skunka Nehirleri; *Williston Gölü dahil Dawson Creek, Fort Nelson, Fort St. John, ve Tumbler Ridge kasabalardır. Birinci Fort Nelson kasaba, ikinci Fort Nelson ise nehirdir.

 

Coğrafi kavramlardaki değişiklikler

 

Daha önceki dönemlere ait bazı coğrafi kavramların tarih içinde bölünmeye uğrayabileceğini unutmayın. Bu tür kavramların çoğu için kapsamlı eserlerin nerede kullanılacağına ilişkin notlar verilmiştir.

 

Ancak, birçok durumda, DOS’un yeni basımları arasında, tarihi değişikliklere uyum sağlamak için değişiklikler yapılmıştır. Örneğin, 1. Dünya Savaşı’ndan önce Rus İmparatorluğu’nun bir parçası olan Finlandiya, Melvil Dewey tarafından Rusya’nın ilk alt bölümü olarak T2-471’e yerleştirilmişti. DOS, ancak son yıllarda Finlandiya’ya ilişkin eserleri T2-4897’ye alarak, T2-47’de Rusya ile Sovyetler Birliği’ne ilişkin kapsamlı eserleri, bu ülkenin çeşitli bölgelerine ilişkin T2-472-479’da yer alan eserlerden ayırıp bir grup malzemenin yerini değiştirdi.

 

Öte yandan, Kuzey Amerika’nın bir parçası olmayan Hawaii, T2-73- 79’da yer alan ABD’nin geri kalanından ayrılarak, T2-969’da Okyanusya ile sınıflanır; SSCB’nin Asya kesimi T2-57-58’de, yani T2-47’de yer alan Avrupa kesiminden oldukça uzakta sınıflanır.

 

T2-41 ve T2-42

Britanya Adaları [ve] İngiltere ve Galler

 

İngiliz Adaları’nda, Kontluk’un hemen altındaki idari birime Nahiye, Kasaba ya da Kent denir. “Kent” terimiyle kentsel yerleşmeler kastedilmez. Nahiyeler, Kasabalar ve Kentler genellikle idari bölge içinde ya da onunla birlikte yer alan bir kentsel yerleşimin adını alırlar. Kentsel yerleşim idari alanla birlikteyse, yerleşmeye burada sınıflayın notu eklenir. Örneğin, Bristol Kenti, yani idari bölge ile Bristol, yani kentsel yerleşme, aynı alanda yer alır; bu durum Tabloda şöyle belirtilir:

T2-42393 Bristol Kenti  Bristol’u burada sınıflayın.

 

Kentsel yerleşme idari bölge ile aynı yerde değilse, sadece idari bölgenin adı verilir. Sınıflamacı, yerleşmenin verilmiş olması halinde, yerleşmenin bir dahil notu içinde yer alacağını varsayılabilir. Örneğin, Canterbury Kenti, yani idari bölge ile Canterbury, yani kentsel yerleşme, aynı yerde değilse; bu durum Tabloda şöyle belirtilir:

T2-42233 Canterbury Kenti

 

72-4-9′ a ayrıca bkz.: Kentler, kasabalar, köyler.

 

T2-7 ile T2-7193-7197

Kuzey Amerika ile Batı Yarıküresi

 

Batı Yarım Küresi, başka bir deyişle dünyanın 20° batı meridyeni ve 160° doğu meridyeni arasında kalan bölümü için -1812’yı kullanın. Batı Yarım Küresi sadece Kuzey ve Güney Amerika’yı değil Kuzey Atlas Okyanusunun (Kuzeydoğu kesimi hariç) büyük kısmını, Güneybatı Atlas Okyanusunu, Kuzeydoğu Pasifik Okyanusu ve Güney Pasifik Okyanusunun (güneybatı kesimi hariç) büyük kısmını kapsar. Komşu adalar dahil, Kuzey ve Güney Amerika ile ilgili kapsamlı eserler için – 7’yi kullanın. Bir eser Batı Yarımkürenin sadece karalarını değil denizlerini de içeriyorsa, -1812’yi kullanın, örneğin Amerikalar ile Atlas ve Pasifik Okyanuslarının hava durumu modelleri 551.651812. Bir eser sadece karalarla ilgiliyse -7’yi kullanın, örneğin Batı Yarımkürenin sürüngenleri 597.9097. (Sürüngenlerin çoğu kara ya da tatlı su hayvanlarıdır). Emin değilseniz -7’yi tercih edin.

 

T2-7193-7197

Kuzeybatı Topraklarının belirli bölgeleri

 

Hangi bölgede hangi toplulukların bulunduğuna ilişkin bir görüş birliği varmış gibi görünmekle birlikte, mevcut haritalarda belirtilen sınırlar her zaman aynı olmamaktadır. Dewey Onlu Sınıflama Bölümü, her bölgeyi tanımlamak için aşağıdaki kıstasları kullanır:

Fort Smith Bölgesi: 60° K’nin kuzeyi, 106°B’nin batısı, 65° K’nin güneyi (106° B’den 123° B’ye) ve 64° K’nin güneyi (123° B’den Yukon sınırına kadar); Büyük Ayı Gölü’nün doğu kısmı ile çevresindeki alan.

 

Keewatin Bölgesi: 60° K ile 66° K arasındaki anakara ve 106° B’nin doğusu; Repulse Körfezini çevreleyen topraklar; ve Southampton ve Coats Adası.

 

Baffin Bölgesi: Baffin, Bylot, Mansel, Nottingham, Salisbury, Somerset ve Wales Adalan; M’Clure Boğazı ile Vikont Melville ile Lancaster Koylarının kuzeyindeki diğer tüm adalar; Hudson, James ve Ungava Körfezleri ile Hudson Boğazı’nın içindeki bütün adalar; ve Melville Yarımadası.

 

İnuvik Bölgesi: Yukon sının ile 123° B ve 64° K arasında kalan bölge; ve Banks Adası.

 

Kitikmeot Bölgesi: Victoria, King William ve Prince of Wales Adalan; 66° K’nin kuzeyi (87° B’den 106 ° B’ye) ve 65° K’nin kuzeyi (106° B’den 123° B’ye); ve Büyük Ayı Gölü ile yakın çevresi hariç.

 

T2-73 ile T2-71

ABD ile Kanada

 

ABD ve Kanada ile ilgili kitaplar genellikle, ağırlıklı olarak ABD ile ilgilidir ve -73’te sınıflanır. Kanada’nın daha ağırlıklı olarak ele alındığı ya da ABD ile Kanada’nın eşit ağırlıkta ele alındığı kitaplar, – 71’de sınıflanır. -7’deki numaralann çoğu, başka bir deyişle -71 ve – 73-79, Kanada ve ABD için kullanılmakla birlikte -7, eser sadece- 72 deki yerleri de ele aldığında kullanılır.

 

 

 

 

Haritalar

 

Aşağıda anahatlarıyla verilmiş olan haritalar 2. Tabloda anahtar niteliğindeki alan numaralarını göstermektedir. Kullanılan kıta haritalarının kapsamı dışında kalan ada uluslan hariç, haritalar, Birleşmiş Milletler’e üye ülkelerin ve bunlara denk devletlerin Dewey Onlu Sınıflama’daki alan numaralarını belirtir. Türkiye ABD, Kanada ve Avustralya için daha küçük bölünmelere yer verilmiştir.

 

DOS numaraları çoğunlukla hiyerarşik olmakla birlikte, belirli bir alanın bir bölgesi için bir numara kullanırken 2. Tabloyu kontrol etmeyi unutmayın. Bazı durumlarda (burada ABD için örneklendiği biçimde), bölgeler için verilen numaralar bir bütün olarak alana verilen numara ile değil, bir temel numara ile oluşturulmuştur.

 

Belirtilen alanlara karşılık olmayan bazı önemli bölgesel kavramların kenarda sıralandığını unutmayın.

 

 

 

 

 

 

 

  1. Tablo: Tek Tek Edebiyatlar, Belirli Edebi Biçimler için alt bölümler

 

Tek bir dildeki tek tek yazarların ya da onlarla ilgili (Tablo 3A dan yararlanarak) ve birden fazla yazarı olan ya da birden fazla yazarla ilgili (Tablo 3-B Den yararlanarak) eserler için temel numara oluşturmaya ilişkin örnekler aşağıdadır. Numara oluşturmak için aşağıdaki öğeler kullanılır: Temel numara; biçim; dönem; tür; amaç ya da ortam; 08 Koleksiyonlar ya da 09 Eleştiri notasyonu (ve bazı durumlarda ilave O’lar); alt biçim; Tablo 3-C ve diğer tablolardan ilave notasyonlar. Numaraları oluşturmaya ilişkin ayrıntılı talimatlar Tablo 3-A ve 3-B’de verilmiştir.

 

Not: aşağıdaki tartışmada, “T3” hem Tablo 3-A (tek tek yazarlar) hem de Tablo 3-B (birden fazla yazar) için kullanılmıştır.

 

Birden fazla biçim

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Dönem ya da biçimle sınırlı değil (Tablo 3-B)

 

Temel numara + 08 ya da 09 notasyonu

828.3 + 08 = 828.308 (Amerikan edebiyatı antolojisi)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir dönemle sınırlı ancak belirli bir biçimle sınırlı değil (Tablo 3-B)

 

Temel numara + 08 ya da 09 notasyonu + dönem

83 + 08 + 006 = 830.8006 (18. yy. Alman edebiyatından bir koleksiyon)

 

T3-1-7 biçimleri

 

  1. Tek tek yazarların eserleri ya da onlarla ilgili eserler: Belirli bir biçim ve dönemle sınırlı (Tablo 3-A)

Temel numara + biçim + dönem

82 + 1 + 3 = 821.3 (Spenser’s Faerie Queene)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir biçim, belirli bir tür, amaç ya da ortamla ve belirli bir dönemle sınırlı (Tablo 3-B)

 

Temel numara + biçim + tür, amaç ya da ortam + 08 ya da 09 notasyonu + dönem

84 + 3 + 01 + 08 + 07 = 843.010807 (19. yy. Fransız kısa öyküleri koleksiyonu)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir biçimle sınırlı, ama belirli bir tür, amaç ya da ortamla sınırlı değil; belirli bir dönemle sınırlı (Tablo 3-B)

 

Temel numara + biçim + dönem + 08 ya da 09 notasyonu

83 + 2 + 914 + 09 = 832.91409 (20. yy. ikinci yansına ait Alman tiyatro eleştirileri)

 

Biçim T3-8 Çeşitli eserler

 

  1. Tek tek yazarların eserleri ya da onlarla ilgili eserler: Belirli bir biçim, dönem ve alt biçimle sınırlı (T3A-8)

Temel numara + biçim + dönem + alt biçim

828.3 + 8 + 4 + 02 = 828.38402 (19. yy. sonlarına ait bir Amerikalı yazardan yapılan alıntılar koleksiyonu)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir biçim, dönem ve alt biçimle sınırlı (T3B-8)

 

Temel numara + biçim + dönem + alt biçim + 08 ya da 09 notasyonu

84 + 8 + 914 + 02 + 08 = 848.9140208 (20. yy. sonlarına ait birkaç Fransız yazardan yapılan alıntılar koleksiyonu)

 

Dönem numaralarının kullanılmadığı ilgili edebiyatlar

 

  1. Tek tek yazarların eserleri ya da onlarla ilgili eserler ya da birden fazla yazan olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir biçim ve belirli bir dönemle sınırlı (Tablo 3-A ya da 3-B)

Temel numara + biçim

86 +1 = 861 (tek bir Arjantinli yazann ispanyolca şiirlerinin koleksiyonunu ya da birkaç Meksikalı yazarın ispanyolca şiirlerinin eleştirisini temsil edebilir)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir biçimle sınırlı ama belirli bir dönemle sınırlı değil (Tablo 3-B)

 

Temel numara + biçim + 008 ya da 009 notasyonu

82 + 4 + 008 = 824.008 (Çeşitlii dönemlerden birkaç Avustralyalı yazann ingilizce denemelerinin koleksiyonu)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir biçim ve belirli bir tür, amaç ya da ortamla sınırlı; dönemi ne olursa olsun (Tablo 3-B)

 

Temel numara + biçim + tür, amaç, ortam + 08 ya da 09 notasyonu

84 + 2 + 041 + 09 = 842.04109 (Fransız-Kanadası’nın bir perdelik oyunlarının eleştirisi)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Belirli bir dönemle sınırlı ama belirli bir biçimle sınırlı değil (Tablo 3-B)

 

Temel numara + 08 ya da 09 notasyonu

82 + 08 = 820.8 (Çeşitli biçimlerdeki II. Dünya Savaşı Sonrası Avustralya edebiyatı antolojisi)

 

  1. Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler: Biçim ya da dönemle sınırlı değil; yazarlığın yeri vurgulanmış (Tablo 3-B)

 

Temel numara + 080 ya da 09 notasyonu + Tablo 3-C den 9 + 2. Tablodan alan notasyonu

 

  • 869 + 080 + 9 + 81 = 869.080981 (Brezilyalı yazarların birkaç biçimdeki Portekizce edebiyatının antolojisi)
  • 81 + 09 + 9 + 7292 = 810.997292 (Jamaikalı yazarlann birkaç biçimdeki ingilizce edebiyatının eleştirisi)

 

*

Tablo 3-A Tek Tek Yazarların Eserleri ya da Onlarla İlgili Eserlerin alt bölümleri

 

Toplu eserler, eleştirel değerlendirme ya da bir yazann biyografisine ait kapsamlı numarayı belirlemek için, aşağıda verilen dil, biçim ve edebi döneme ilişkin kıstasları izleyin.

 

Dil

 

Bir yazarın yazdığı dille birlikte sınıflayın.

 

Aynı dilde yazmayı sürdürmekle birlikte, başka bir dilin kullanıldığı bir ülkeye yerleşen ya da o ülkenin yurttaşlığına geçen bir yazar için yazdığı dili kullanın. Örneğin, yazann ABD’de yaşadığı dönemde bile yazılmış olsa, Soljenitsin’in Rusça bir romanını 891.7344’te sınıflayın.

 

Yerleştiği ya da yurttaşlığına geçtiği ülkenin dili, yazılarını yazdığı dille aynı olan bir yazar için şimdi yurttaşı olduğu ülkenin edebiyat numarasını kullanın. Bu durumda T.S. Eliot, İngiliz bir yazar olarak sınıflanır.

 

Yazılannı yazdığı dilin kullanıldığı başka bir ülkeye yerleşen, ama yurttaşlığını değiştirmeyen bir yazar için, kendi ülkesinin edebiyat numarasını kullanmaya devam edin. Bu durumda, Londra’da yaşayan ama Yeni Zelanda yurttaşı olmayı sürdüren Yeni Zelandalı bir yazar, Yeni Zelandalı bir yazar olarak sınıflanır.

 

Bir yazarın yurttaşlık durumuyla ilgili bilgiler, sınıflanacak olan eserde ya da standart başvuru kitaplarında yoksa ve eğer biliniyorsa yazarın anavatanının edebiyat numarasını kullanın ya da daha önceki eserlerinin yayınlandığı ülkenin edebiyat numarasını kullanın.

 

Birden fazla dilde eser veren bir yazan en son kullandığı dille birlikte sınıflayın. Örneğin Samuel Beckett 840. Ancak, eğer başka bir dil baskınsa, o dille birlikte sınıflayın. (Böyle bir yazann tek tek eserleri asıl yazıldıkları dille birlikte sınıflanır).

 

Edebi biçim

 

Yazarın esas olarak özdeşleştiği biçim hangisiyse onu kullanın. Örneğin Jane Austen 823.7. Eğer yazar esas olarak bir biçimle özdeşleşmişse, T3A-8 Çeşitli eserler formunu artı edebi dönemi artı T3A-81-89 daki tablodan 09 notasyonunu kullanın. Böylece bir romancı, oyun yazan ve şair olarak aynı ölçüde ünlü olan bir 20. yy. ingiliz yazarını 828.91409’da sınıflayın. (Böyle bir yazarın tek tek eserleri, elbette, eserin yazıldığı biçimle birlikte sınıflanır).

 

Edebi dönemler

 

Bir yazar ve bütün eserlerine ait edebi dönem, uzmanların oybirliğiyle yazarın en verimli dönemi kabul edilen dönemin saptanmasıyla belirlenir. Bu durumda, 19. yy. başlarındaki bir döneme ait olduğu kabul edilen bir yazar, ilk edebi eserlerini 18. yy. sonlarında yayınlamış bile olsa, 19. yy. yazarı olarak sınıflanır. Ancak, eğer sınıflamacı, yazarın ne zaman en verimli olduğunu belirleyemezse, dergilerde yayınlanan eserler, bilinmeyen öğrenci çalışmaları ve gençlik dönemi eserlerini dikkate almaksızın, yazann bilinen en eski bağımsız edebi yayınının tarihini kullanmalıdır.

Biyografi

 

Biyografi için 1. Tablodan 092 notasyonunu kullanmayın. Edebi hatıraları T3A-8 artı dönem alt bölümü artı 03 alt bölümünde sınıflayın. Örneğin Hemingway’in A Moveable Feast isimli eseri 828.385203.

 

Numara oluşturma

 

Kılavuz’da. 3. Tablonun başında numara oluşturmaya ilişkin örnekler verilmiştir. Aşağıdaki akış çizelgesi numara oluşturmaya yardımcı olmak ve Tablo 3A’daki ayrıntılı talimatlara bir ek oluşturmak üzere verilmiştir.

 

Akış çizelgesi A: Tek tek yazarların eserleri ya da onlarla ilgili eserler

 

 

 

 

 

 

T3A-1, T3B-102 ile T3A-2, T3B-2

Dramatik (Teatral) şiir ile Drama (Tiyatro)

 

T3A-1 ve T3B-102 deki dramatik (teatral) şiir, şiirsel amacına ulaşmanın bir aracı olarak dramatik biçim ya da drama (tiyatro) tekniğinin bazı öğelerini kullanan şiirdir. Shakespeare ve Marlovv’un

oyunları gibi tiyatro oyunu olarak sahnelenmesi amaçlanan şiirsel oyunlar T3-2’de sınıflanır. Milton’un Samson Agonistes adlı eseri gibi, oynanmaktan çok okunmak üzere tasarlanmış oyunlar da T3-2’de sınıflanır.

 

T3A-1 ve T3B-102’de sınıflanan dramatik (teatral) monologlar, konuşmacının, yaşamının dramatik bir anında, hayali ya da tarihi bir karakterin belirsiz ama suskun bir dinleyici karşısında söylediği şiirlerdir. Örneğin, Robert Browning’in “My Last Duchess” adlı eseri. T3B-2045’de sınıflanan monologların tipik olarak sadece bir tek aktörün rol aldığı tiyatro gösterilerinde kullanılması amaçlanmıştır.

 

T3A-6 ve T3B-6

[Tek tek yazarlara ve birden fazla yazara ait ] Mektuplar

 

Edebi değerleri için okunmak üzere birkaç yazardan derlenmiş mektupları T3B-6’da sınıflayın. Tek bir yazara ait mektuplardan oluşan koleksiyonları, eğer biyografi niteliğindeyseler, biyografi olarak sınıflayın. Tek bir yazarın mektupları, ancak edebi bir amaçla, örneğin, yazann tarzını sergilemek için yayınlanmışsa T3A-6’da sınıflayın.

 

*

T3A-8 + 03 ve T3B-803, T3B-8+03

[Tek tek yazarlara ve birden fazla yazara ait] Günlükler, hatıra ve defterleri, not defterleri, hatıralar

 

Belirli bir edebi biçimle özdeşleşmemiş edebi yazarlann günlüklerini, yazar ya da yazarların yaşamının ilgi odağı olduğu T3A-8 + 03, T3B-803 ve T3B-8 + 03’de sınıflayın. Yazar ya da yazarlar belirli bir biçimle özdeşleşmişse, günlüğü ya da günlükleri bu biçimle sınıflayın. Ancak, yazarın genel yaşamı dışındaki bazı başka konulan vurgulayan günlükleri, vurgulanan konuyla birlikte sınıflayın. Örneğin, bir yazarın II. Dünya Savaşı sırasında bir esir kampında tuttuğu günlüğü 940.5472’de sınıflayın.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tablo 3-B Birden Fazla Yazarı Olan Eserler ya da Birden Fazla Yazarla İlgili Eserler için alt bölümler

 

Öncelik Sırası

 

Edebi biçimler arasında çatışma olduğu durumlarda öncelik sırası, 800 sınıflama cetvelinin başında ve Tablo 3-B de T3B-1-8 altında gösterilmiştir. Ayrıca, başka özellikler arasında çatışma olması halinde de öncelik sıraları söz konusudur. Tablo 3-C de belirtilen dört özellik, aşağıdaki öncelik tablosuna uygun olarak kullanılır:

 

Temalar ve konular                              T3C-3

Öğeler                                                  T3C-2

Özellikler                                             T3C-1

Kişiler                                                   T3C-8-9

 

Bu durumda. Örneğin, Amerikalı kadın şairler tarafından yazılmış savaşla ilgili şiirlerden oluşan genel bir antoloji 828.3100800358’de sınıflanır, 828.3100809287’de değil.

 

Tablo 3C de belirtilen dört özellikle ilgili edebi döneme verilen öncelik, değişiklikler gösterir: Birden fazla edebiyatı ya da edebiyattaki birden fazla biçimi ele alan eserler için, edebi dönemler Tablo 3-C Deki özelliklerden daha az önceliklidir; tek bir edebiyatın belirli bir biçimini ele alan eserler için, edebi dönemler Tablo 3-C deki özelliklerden daha önceliklidir.

 

Belirli türler, amaçlar, ortamlar her durumda hem döneme hem de Tablo 3-C deki özelliklere göre önceliklidir. Ancak türle ilişkili olarak amaca verilen öncelik değişiklik gösterir: Tiyatro için amacın önceliği vardır; ama roman ve hikâye için, türün önceliği daha fazladır.

 

Burada, örneğin, roman ve hikâye için eksiksiz bir öncelik sıralaması vardır:

 

Birden fazla edebiyat

  1. Belirli türler
  2. Belirli amaçlar
  3. Belirli temalar ve konular
  4. Belirli öğeler
  5. Belirli özellikler
  6. Dönem

 

Bir edebiyat

  1. Belirli türler
  2. Belirli amaçlar
  3. Dönem
  4. Belirli temalar ve konular
  5. Belirli öğeler
  6. Belirli özellikler
  7. Belirli tür kişiler için ve onlar tarafından

 

Her durumda, öncelik sıraları edebi metin koleksiyonları ve metinlerin eleştirileri için aynı kalır.

Bazen, öncelik sıralamasında altta yer alan öğeler daha yukarıdaki öğelerden önce numaraya eklenebilir. Örneğin, 20. yy. sonlarında denize ilişkin Amerikan roman ve hikâyelerinin eleştirel bir değerlendirmesi, 813.540932162: 813 (Amerikan roman ve hikâyesi) + 54 (dönem: 20. yy sonlan) + 09 (eleştirel değerlendirme) + 32162 (tema: deniz). Önce dönem belirtilmiştir çünkü temaya göre önceliği vardır; ama tema da belirtilebilir. Aynı öncelik sırası aşağıdaki ek öğeler için de kullanılır. Örneğin, 20. yy. sonlarında kadınlar tarafından yazılmış denize ilişkin Amerikan roman ve hikâyelerinin eleştirel bir değerlendirmesi için, deniz teması Tablo 3-C aracılığıyla belirtilirken, belirli tür kişiler tarafından yazılmış olması belirtilmeyecektir, çünkü öncelik sıralamasında temalar daha üstte yer alır.

 

Bazen öncelik sıralamasının alt sıralarında yer alan özellikler ancak 1. Tablodan alınan standart alt bölüm notasyonuyla ifade edilebilir. 20. yy. sonlarında kadınlar tarafından yazılmış denize ilişkin Amerikan roman ve hikâyelerinin eleştirel bir değerlendirmesi örneğinde, kadın yönünü öne çıkarmak için 1.Tablodan 082 notasyonu kullanılabilir: 813.540932162082.

 

Başka bir örnekte, birkaç edebiyattan kent yaşamıyla ilgili 19. yy. roman ve hikâyelerinden oluşan bir koleksiyon 808.83932173209034: 808.839 (birden fazla edebiyata ait belirli özellikler gösteren roman ve hikâyelerin koleksiyonu) + 321732 (tema: kent yaşamı) + 09034 (19. yy tarihi dönemi için standart alt bölüm). Öncelik sıralamasında tema, dönemden önce gelir ve tema belirtildikten sonra dönemin belirtilmesi için standart alt bölüm kullanmaktan başka çare yoktur.

 

808.8, T3B-08-09’a ve ek öncelik sıralamaları için Tablo 3-B deki belirli biçimlere ayrıca bkz.

 

Numara oluşturma

 

Kılavuzda 3. Tablonun başında numara oluşturmaya ilişkin örnekler verilmiştir. Aşağıdaki akış çizelgesi numara oluşturmaya yardımcı olmak ve Tablo 3-B deki ayrıntılı talimatlara bir ek oluşturmak üzere verilmiştir.

 

Akış çizelgesi B: Birden fazla yazarı olan eserler ya da birden fazla yazarla ilgili eserler

 

T3B-08

Birden fazla biçimdeki edebi metinlerin koleksiyonları

 

Tek bir edebiyata ait birden fazla biçimdeki edebi metinlerin koleksiyonları için öncelik sırasını gösteren örnekler aşağıdadır (Örneklerde Amerikan edebiyatı kullanılmıştır). Eleştiri için öncelik sırası aynıdır (T3B-09).

 

  1. Belirli temalar ve konular. Örneğin, 828.308382 (din)
  2. Belirli öğeler. Örneğin, 828.308024 (konu)
  3. Belirli özellikler. Örneğin, 828.308013 (idealizm)
  4. Belirli tür kişiler için ve onlar tarafından. Örneğin, 828.30809282 (çocuklar için)
  5. Dönem. Örneğin, 828.308003 (19. yy.)

 

Tablo 3-B: Öncelik sırasına ayrıca bkz.

 

*

T3B-09001- 09009 ile T3B-091-099

Belirli dönemlere ait edebiyat ile Belirli kişiler için ve kişilerce belli özellikte ya da bazı konuları işleyen edebiyat

 

Uygulanabilir bir edebi dönem tablosu yoksa, T3B-09001-09009 kullanılamaz; üstelik, 1. Tablodan 0901-0905 notasyonu, dönem göstermek için T3B-09’a eklenemez, örneğin 20. yy. Amhari edebiyatı 892.8709 (892.8709000904 değil).

 

Ancak sıfırlar kuralı T3B-091’e T3B-09001-09009 karşısında öncelik verir. T3B-091-099’un olanakları kullanılmışsa, o zaman, başka durumlarda kullanılan herhangi bir edebi dönem tablosu kullanılamaz. Bunun yerine, dönemi belirtmek için, edebi bir dönem tablosu olup olmadığına bakılmaksızın, 1. Tablodan 0901-0905 notasyonu eklenebilir, örneğin tarihi ve siyasi temalar içeren 20 yy. İngilizce Amerikan edebiyatı 828.3093580904, Arjantinli yazarlara ait 20. yy. İspanyolca edebiyat 860.99820904.

 

 

 

T3B-1

Şiir

 

 

 

(A) birden fazla edebiyata ait, (B) tek bir edebiyata ait şiirler için öncelik sırası gösteren örnekler aşağıdadır. Koleksiyonlar ve eleştiri için aynı öncelik sırası geçerlidir.

 

  1. Birden fazla edebiyata ait şiir

(Örnek olarak koleksiyonlar kullanılmıştır)

  1. Belirli türler. Örneğin, 808.8142 (soneler)
  1. Belirli temalar ve konular. Örneğin, 808.819353 (dostluk)
  2. Belirli öğeler. Örneğin, 808.81922 (tanımlama)

 

  1. Belirli özellikler. Örneğin, 808.819145 (romantizm)
  2. Dönem. Örneğin, 808.81033 (18. yy.)

 

  1. Tek bir edebiyata ait şiir

(Örnek olarak Amerikan şiirinin eleştirisi kullanılmıştır)

  1. Belirli türler. Örneğin, 828.31032 (destan)
  2. Dönem. Örneğin,828.315409 (20. yy sonları)
  3. Belirli temalar ve konular. Örneğin, 828.31009353 (dostluk)
  4. Belirli öğeler. Örneğin, 828.3100922 (tanımlama)
  5. Belirli özellikler. Örneğin, 828.3100914 (romantizm)
  6. Belirli tür kişiler için ve onlar tarafından. Örneğin,

82831.0098924 (Museviler tarafından)

 

Tablo 3-B: Öncelik sıralamasına ayrıca bkz.

 

*

T3B-102-108, T3B-205, T3B-308 ile T3C-1-3

[Şiir, tiyatro, roman ve hikayenin belirli türleri] ile Belirli özellikler taşıyan edebiyat

 

Şiir, tiyatro, roman ve hikâyenin belirli türleri için numaralar, belirli tarzlara ait eserler için kullanılır. Örneğin, tarihi oyunlar T3B-20514 ve gerçekçi roman ve hikâye T3B-3083. Belirli tarzları belirleyen temalar ve diğer özellikler, Tablo 3-C den 1-3 notasyonu kullanılarak da ifade edilebilir. Örneğin, tarihi temalarla ilgili eserler T3C-358, realizmi sergileyen eserler T3C-12. Belirli bir tarza ait eserler için, tarz numarası daima Tablo 3-C den türetilen numaraya göre öncelik taşır. Örneğin, tarihi oyunlardan oluşan bir koleksiyon T3B-2051408’de sınıflanır, T3B-20080358’de değil; gerçekçi romanların eleştirisi T3B-308309’da sınıflanır, T3B-300912’de değil.

 

Tablo 3-C den 1-3 notasyonu öncelikle belirli özellikler taşıyan ve belirli bir tarzla sınırlı olmayan eserler için kullanılır. Örneğin, birden fazla döneme ait ciddi ve komik tiyatro eserlerindeki tarihi temalara ilişkin bir tartışma T3B-2009358, birden fazla döneme ait çeşitli türlerden roman ve hikâyelerdeki gerçekçi öğelere ilişkin bir tartışma T3B-300912. Gereksiz tekrara yol açmıyorsa Tablo 3-C den 1-3 notasyonu tarz numarasına eklenebilir. Örneğin, T3C-358, trajedide tarihi temalara ilişkin bir tartışma için eklenebilir (T3B-2051209358), ama tarihi oyunlarda tarihi temalara ilişkin bir tartışma için eklenmez.

 

T3B-2

Tiyatro

 

  • birden fazla edebiyata ait, (B) tek bir edebiyata ait tiyatro için öncelik sırasını gösteren örnekler aşağıdadır. Koleksiyonlar ve eleştiri için aynı öncelik sırası kullanılır.

 

  1. Birden fazla edebiyata ait tiyatro (Örnek olarak eleştiri kullanılmıştır)
    1. Belirli ortamlar. Örneğin, 809.225 (televizyon)
    2. Belirli amaçlar. Örneğin, 809.241 (bir perdelik oyunlar)
    3. Belirli türler. Örneğin, 809.2512 (trajedi)
    4. Belirli temalar ya da konular. Örneğin, 809.29351 (Abraham Lincoln)
    5. Belirli öğeler. Örneğin, 809.2925 (bilinç akışı)
    6. Belirli özellikler. Örneğin, 809.29145 (romantizm)
    7. Dönem. Örneğin, 809.204 (20. yy.)
  2. Tek bir edebiyata ait tiyatro

(Örnek olarak Amerikan tiyatro koleksiyonları kullanılmıştır)

  1. Belirli ortamlar. Örneğin, 828.3202508354 (ölümle ilgili televizyon oyunları)
  2. Belirli amaçlar. Örneğin, 828.3204108 (bir perdelik oyunlar)
  3. Belirli türler. Örneğin, 828.32051208 (trajedi)
  4. Dönem. Örneğin, 828.325408 (20. yy. sonundan koleksiyonlar, odak yok), 828.32540809287 (20. yy., kadınlar tarafından)
  5. Belirli temalar ve konular. Örneğin, 812.008036 (hava durumu)
  6. Belirli öğeler. Örneğin, 828.32008027 (karakterler)
  7. Belirli özellikler. Örneğin, 828.32008015 (sembolizm)
  8. Belirli tür kişiler için ve onlar tarafından. Örneğin, 828.32008092827 (kızlar için)

 

Tablo 3-B: Öncelik sırasına ayrıca bkz.

 

*

T3B-3

Roman ve hikâye

 

  • birden fazla edebiyata ait, (B) tek bir edebiyata ait roman ve hikâye için öncelik sırasını gösteren örnekler aşağıdadır. Koleksiyonlar ve eleştiri için aynı öncelik sırası kullanılır.

 

  1. Birden fazla edebiyata ait roman ve hikâye

 

(Örnek olarak koleksiyonlar kullanılmıştır)

  1. Belirli türler. Örneğin, 808.8383 (sosyolojik)
  2. Belirli amaçlar. Örneğin, 808.831 (kısa hikâyeler)
  3. Belirli temalar ve konular. Örneğin, 808.83936 (hayvanlar)
  4. Belirli öğeler. Örneğin, 808.83922 (tanımlama)
  5. Belirli özellikler. Örneğin, 808.83913 (idealizm)
  6. Dönem. Örneğin, 808.83034 (19. yy.)

 

  1. Tek bir edebiyata ait roman ve hikâye

(Örnek olarak Amerikan roman ve hikâyesinin eleştirisi kullanılmıştır)

  1. Belirli türler. Örneğin,828.330876209 (bilim kurgu)
  2. Belirli amaçlar. Örneğin, 828.330109358 (savaşla ilgili kısa öyküler)
  3. Dönem. Örneğin, 828.335409 (20. yy. sonları), 828.33540932162 (20.yy. sonları, deniz hakkında)
  4. Belirli temalar ve konular. Örneğin, 828.33009351 (Kral Arthur hakkında)
  5. Belirli öğeler. Örneğin, 828.3300927 (karakterler)
  6. Belirli özellikler. Örneğin, 828.3300912 (natüralizm)
  7. Belirli tür kişiler için ve onlar tarafından. Örneğin, 828.33009896073 (Afrika kökenli Amerikalılar tarafından yazılmış roman ve hikâyeler)

 

Tablo 3-B: Öncelik sırasına ayrıca bkz.

 

T3B-3087-29 ile T3B-3085

Gotik roman ve hikâye ile Aşk ve Romans

 

  1. ve 19. yy. Gotik roman ve hikâyesinin doğaüstü ve yalıtılmış, resimsel ortamlar gibi geleneksel öğelerinin çoğunu içermese bile, bazı modern roman ve hikâyeler Gotik olarak nitelenmektedir. Bu modern roman ve hikâyeler T3B-3085’te sınıflanır. Geleneksel Gotik roman ve hikâye ise T3B-308729’da sınıflanır. Emin değilseniz T3B-308729’da sınıflayın.

 

*

T3B-7 ile T3A-8+02, T3B-802, T3B-8+02, T3B807, T3B8+07, T1-0207

Hiciv ve mizah ile Fıkralar, alıntılar, epigramlar, anektodlar, duvar yazıları ile tanımlanabilir bir edebi biçimi olmayan eserler ile Mizahi ele alış

 

Fıkralar T3B-802 (ya da T3-8 + 02) içinde, tanımlanabilir bir edebi biçimi olmayan eserler T3B-807 (ya da T3-8 + 07)’de sınıflanır. T3B-7’de sadece birden fazla edebi biçim sergileyen hiciv ve mizah koleksiyonları (şiir ya da roman ve hikâye gibi belirli bir biçimi olan eserler, biçimle birlikte) sınıflanır.

 

H                       Herhangi bir konu mizahi ya da hicivli bir tarzda ele alınabilir. Konuyu böyle ele alan eserler aşağıdaki kategorilerden birine girer:

 

  1. Mizah, konunun ciddi olarak ele alınışı içine tümüyle geçici bir unsur olarak katılmıştır. Örneğin, havanın ciddiyetini dağıtmak amacıyla konuşmanın arasına yerleştirilmiş bir fıkra;
  2. Konunun ciddi bir biçimde ele alınması, ama yazarın amacı açısından mizahi ya da hicivli bir ele alışın çok önemli olması; örneğin, gerçek bir siyasal eleştiriye yerleştirilmiş siyasi
  3. Konunun mizah için bir fırsat kabul edilmesi, yazarın birincil amacının eğlendirmek olması. Örneğin, kedilerle ilgili fıkralardan oluşan bir koleksiyon.

 

Sadece üçüncü kategoriye giren eserler edebiyat’ta, genellikle T3B-802’de (ya da T3-8 + 02) sınıflanır. İkinci kategorideki eserler, konuyla birlikte 1. Tablodan 0207 notasyonu eklenerek sınıflanır. Birinci kategorideki eserler, konuyla birlikte T1-0207 kullanılmadan sınıflanır.

 

Tablo 3-C-  Tablo 3-B ve 808-809’da Belirtildiğinde Eklenecek Notasyon

 

*

T3C-8 ile T3C-9174, T3C-93-99

Irksal, etnik, ulusal gruplar için ve onlar tarafından yapılan edebiyat (ile) [Belirli ırksal, etnik,ulusal grupların baskın olduğu bölgelerde yaşayan kişiler tarafından ve onlar için yazılmış edebiyat] ve Belirli kıtalar, ülkeler, yerlerde yaşayan kişiler için ve onlar tarafından yazılmış [edebiyat]

 

İki kuraldışı durum dışında T3C-8 notasyonu T3C-93-99’a göre öncelik taşır. Bunlardan birincisi bir alanda çoğunlukta olan gruplardır, örneğin Avustralya’da İrlanda kökenlilere ait İngilizce edebiyat koleksiyonu 820.8089162094, ama İrlanda’da İrlanda kökenlilere ait İngilizce edebiyat koleksiyonu 820.809415; Meksika kökenli Amerikalılara ait İspanyolca edebiyat koleksiyonu 860.8086872073, ama Meksikalılara ait İspanyolca edebiyat derlemesi 860.80972; Fransa’daki Araplara ait Fransızca edebiyat koleksiyonu 840.808927044, ama Kuzey Afrika’daki Araplara ait Fransızca edebiyat koleksiyonu 840.80961. İkinci kuraldışı durum, dille, grubu belirlemenin gereksiz olacak kadar yakın ilişki içinde olduğu etnik ya da ulusal grup için geçerlidir, örneğin Araplara ait Arapça edebiyat koleksiyonu 892.708 (892.70808927 değil); bu durumda Fransa’da yaşayan Araplara ait Arapça edebiyat koleksiyonu 892.7080944 olur (892.70808927044 değil).

 

T3C-9174 notasyonu kişilerin gruplar halinde ele alınışlarında kullanılmaz çünkü, bu tür bir kullanım pratikte grup olarak ele alınışı belirten numaraları tekrarlar; örneğin, Arapların çoğunlukta olduğu bütün yerlerde oturan Araplar birarada ele alındığında tüm Arapların büyük bir çoğunluğunu oluşturduğundan, T3C-9174927 yerine T3C-8927 kullanılacaktır. Ancak, çoğu durumda, T3C-8’in kullanımı gereksiz tekrara yol açar; örneğin, Arapların çoğunlukta olduğu bütün yerlerde Arap edebiyatı hakkındaki eserlerin çoğu Arapçadır, dolayısıyla, T3C-9174 ya da T3C-8 kullanarak Arapları etnik grup olarak belirtmek gereksiz tekrara yol açar.

Emin değilseniz, T3C-93-99’u tercih edin.

 

T3C-17 ile T3B-7

Komedi ile Hiciv ve mizah

 

Çeşitli biçimlerdeki edebiyatta komedi unsurlarının gelişmesini gösteren ders kitaplarını ve öğretim amaçlı koleksiyonları T3C-17’de sınıflayın; zevk için okunacak çeşitli biçimlerdeki mizah koleksiyonlarını T3B-7008’de sınıflayın.

 

T3C-93-99

Belirli kıtalar, ülkeler, yerlerde yaşayan kişiler için ve onlar tarafından [Edebiyat]

 

Aşağıdakiler için T3C-93-99’u kullanın:

  1. Bir ülkede belirli bir alandan insanların dilindeki edebiyat. Örneğin, Illinois’da yaşayanlar tarafından yazılmış Amerikan edebiyatını içeren bir koleksiyon 828.30809773.
  2. Bir dilde, o dile ait ağırlıklı edebiyatın geleneksel anavatanı dışındaki bir ülkede bulunan kişiler tarafından yazılmış edebiyat, örneğin Şili’li yazarlara ait İspanyolca edebiyat koleksiyonu 860.80983. Geleneksel anavatanı dışındaki bir ülkede bulunan insanlar, o ülkenin yerlisi olabileceği gibi olmayabilir de, örneğin Japonya’nın Japon olmayan sakinleri tarafından yazılmış İngilizce edebiyat koleksiyonu 820.80952.
  • Aynı kıtada yer alan birkaç ülkenin sakinleri tarafından kullanılan bir dilde yazılmış birden fazla döneme ait edebiyat (sadece bir ülkenin edebiyatının baskın olmadığı eserler için). Örneğin, Fransız, İsviçreli, Belçikalılar tarafından yazılmış Fransızca edebiyat 840.8094; Afrika’da yaşayanlar tarafından yazılmış Fransızca edebiyat 840.8096.

 

T3C-93-99 notasyonu, ülkenin sadece bir bölümündeki insanlar dışında bir dildeki ağırlıklı edebiyatın geleneksel anavatanı ndaki kişiler tarafından yazılmış edebiyat için kullanılmaz, örneğin İspanya’da yaşayanlar tarafından yazılmış İspanyolca edebiyat koleksiyonu 860.8, ancak Madrid’de yaşayanlar tarafından yazılmış İspanyolca edebiyat koleksiyonu 860.8094641.

 

Onlu Sınıflama Bölümü’nün uygulaması Federal Alman Cumhuriyeti’nde yaşayanlar tarafından yazılmış Alman edebiyatı için T3C-943’ü kullanmamak, ama Demokratik Alman Cumhuriyeti ve Avusturya da yaşayanlar tarafından yazılmış Alman edebiyatı için sırasıyla T3C-9431 ve T3C-9436’yı kullanmaktır.

 

Onlu Sınıflama Bölümü’nün uygulaması ABD’da yaşayanlar tarafından yazılmış Amerikan edebiyatı için T3C-0973’ü kullanmamaktır.

 

 

 

4.TabIo:Tek Tek Dillerin alt bölümleri

 

*

T4-3 ile T4-81

Dilin standart biçimine ilişkin Sözlükler ile Sözcükler [standart kullanımı]

 

T4-3’te sınıflanan eserler, kullanıma hazır başvuru kaynaklarıdır. Oysa, konu sözlükleri, alfabetik sıralamadan daha farklı bir biçimde düzenlendiğinde (Örneğin, konu düzenine göre hazırlanmış resimli sözlükler, sınıflanmış düzendeki eşanlamlılar sözlükleri), bu düzenin başvuru için uygun olması gerekir.

 

T4-81’de sınıflanan eserlerin, lügatçeyi öğrenmek için tümüyle okunması ya da incelenmesi gerekir. Bunlar, küçük çocuklar için masallar gibi konuşma dilini kullanan ve eğlendirici eserler ya da küçük sınavlar içeren dersler biçiminde düzenlenmiş olabilirler.

 

*

T4-32-39

İki Dilli sözlükler

 

Onlu Sınıflama Bölümü, sözcükleri her iki dilde de sıralayan iki dilli bir sözlüğü 410-490 sıralamasında sonra gelen dille birlikte sınıflar.

 

*

T4-7

Tarihi ve coğrafi ağız ve lehçeler, coğrafi olmayan çağdaş ağız ve lehçeler

 

Bir dilin birden fazla standart biçimi olabileceğini unutmayın. Örneğin, standart Avustralya İngilizcesi telaffuzuna ilişkin bir eser 421.52’de sınıflanır, 427.994’te değil. Avustralya İngilizcesi telaffuzuna ilişkin bir eser, ancak Avustralya telaffuzunu İngiliz ya da Amerikan telaffuzundan farklı kılan ayırt edici özellikleri vurguluyorsa, 427.994’te sınıflanır.

 

Belirli bir melez ya da kırma dil, oluştuğu diller arasında lügatçesinin çoğunluğunu oluşturan kaynak dilin bir çeşitlemesi olarak sınıflanır. Bir melez ya da kırma dil genel olarak belirli bir coğrafi alanla ilişkili olduğundan T4-709 artı 2. Tablodan alan numarasında ya da 410- 490’da belirtildiği durumlarda T4-7’nin coğrafi ağız ve lehçeler için verilen alt bölümlerinden birinde sınıflanır. Örneğin, Sierra Leone’nin Krio dili 427.9664.

 

*

T4-864 ile T1-014

Ana dili farklı olanlar için [Okuma kitapları] ile Diller (Terminoloji) ve iletişim

 

Anadili farklı insanlar için hazırlanmış, belirli bir konu ya da disipline ait özel lügatçe bilgisi sağlamayı amaçlayan okuma kitaplarını 1. Tablodan 024 notasyonunu kullanarak, T4-864’de sınıflayın. Örneğin, İspanyolca konuşanlar için fen bilgisi okuma kitapları T4-864610245.

 

Belirli bir konu ya da disiplinin lügatçesine ilişkin eserleri, kullanıcının dil durumuna bakmaksızın, 1. Tablodan 014 notasyonunu kullanarak, konu ya da disiplinle birlikte sınıflayın.

 

 

*

5.Tablo: Irksal, Etnik, Ulusal Gruplar

 

  1. Tablo ve 6. Tablo Diller, birbirine benzer; her ikisi de, 410- 490 daki geleneksel dil sıralamasını esas alır. Ancak, iki tablo geliştirilmiştir, çünkü, dil ve milliyet her zaman çakışmayabilir. Örneğin, Kanada halkı vardır (5. Tabloda T5-11), ama bir Kanada dili yoktur; Yiddish dili vardır (6. Tabloda T6-37) ama Yiddish halkı yoktur.

 

  1. Tablodaki bazı belirli numaralarda verilmiş olan belirtme sırası, etnik grup ile milliyet arasında genel olarak tercih edilen belirtme sırasından farklıdır. Örneğin, Fransız ve İngiliz kökenli Kanadalılar için önceden verilmiş belirtme sırası önce milliyet (T5-11 Kanadalılar), sonra etnik grup: T5-112 İngiliz kökenli Kanadalılar için , T5-114 Fransız kökenli Kanadalılar için. T5-21071 (T5-21 ingiliz Adaları halkları + [2. Tablodan notasyon] T2-71 Kanada) ve T5-41071 (T5-41 Fransız + T2-71 Kanada) numaraları sadece Kanada’daki Kanada yurttaşı olmayan İngiliz ve Fransız kökenli kimseler için kullanılır. Aksi yönde belirli bir talimatın olmadığı durumlarda ise tablonun başında yer alan belirtme sırasını kullanın. Örneğin, Ukrayna kökenli Kanadalılar T5-91791071 (T5-11 değil).

 

Ukrayna kökenli Kanadalılar için de Kanada yurttaşı olmayan Kanada’daki Ukrayna kökenli insanlar için de aynı numaranın kullanıldığını unutmayın. Yurttaşlarla yurttaş olmayanların bir araya getirilmesi, normal olarak milliyete verilen öncelik sırasının düşük olmasından kaynaklanır ve 5. Tablonun tipik bir özelliğidir; İngiliz ve Fransız kökenli Kanadalılar için geliştirilmiş numaralarsa tipik değildir.

 

Normal olarak, hem bir ulusun çoğunluğunu oluşturan etnik grup, hem de bir ulusal grup olarak değerlendirilen toplam nüfus için aynı numara kullanılır. Örneğin, ulusal bir grup olarak hem Fin asıllılar hem de bütün Finlandiya yurttaşları için T5-94541. Bu tür durumlarda, etnik ve ulusal yakınlık arasındaki öncelik sorunu sadece azınlıktaki etnik gruplar için söz konusudur. Bir etnik azınlık grubu olan İsveç asıllı Fin yurttaşları, T5-39704897 (T5-397 İsveçliler + [2. Tablodan notasyon] T2-4897 Finlandiya) içinde sınıflanır, çünkü onların etnik grubu milliyetlerine göre önceliklidir. Fin asıllı Fin yurttaşları ABD’ye yerleşirlerse, 5. Tablodaki numaralan, T5-94541073 (T5-94541 Finliler + [2. Tablodan notasyon] T2-73 ABD]; ama İsveç kökenli Fin yurttaşları ABD’ye yerleşirlerse, numaraları, ABD’deki bütün İsveç asıllılar gibi T5-397073 (İsveçliler + ABD) olur. Milliyete tanınan öncelik düşük olduğundan, ulusal kökenlerinin Fin olduğu belirtilmez.

 

Hem etnik hem de ulusal ilişkilerin belirtilmesine izin veren özel numara oluşumları, tipik olarak sadece bir ulus içinde “ulusal grup” başlığı altında yer alan çoğunluk etnik grupları için geçerlidir. Bu durumda, T5-6887 hem İspanyol Amerikalı etnik kökenini hem de Venezuelalı olmayı ifade ederken, T5-9697292 hem Afrika kökenini hem de Jamaikalı olmayı ifade eder. Hem Afrika kökenini hem de Venezuelalı olmayı ifade etmek üzere geliştirilmiş özel bir numara yoktur, çünkü Siyahlar Venezuela’da azınlıktadır ve bir “ulusal grup” sayılmazlar. İngiltere’deki Siyah Venezuelalılar için verilen numara (T5-96042) genel olarak İngiltere’deki Siyahlara verilen numarayla aynıdır; Venezuela bağlantısı belirtilmez. İngiltere’deki İspanyol kökenli Venezuelalılar için verilen numara (T5-6887042) ile İngiltere’deki Siyah Jamaikalılara verilen numara (T5-9697292042) ise tam tersine, ulusal kökenleri belirtmektedir.

 

ABD’deki Siyahlar için geliştirilmiş tipik olmayan bir numara (T5-96073) bir azınlık grubu için milliyeti fazladan vurgularken, etnik grubun milliyetten önce gelmesine ilişkin olağan belirtme sırasını da korumaktadır. New York’taki Siyah ABD yurttaşları için 5. Tabloda verilen tam numara T5-960730747’dir ama New York’taki yurttaş olmayan Siyahların numarası T5-960747’dir. ABD’deki etnik grupların çoğu için, bu türden özel numaralar geliştirilmiştir; bu durumda, örneğin T5-510747, ABD yurttaşı olup olmadıklarına bakılmaksızın New York’taki İtalyan kökenlileri tanımlar. 5. Tabloda İngiltere’deki Siyah ABD’liler için belirlenen numara (T5-96073042) ABD tabiyetini gösterir, ama İngiltere’deki İtalyan-Amerikalılar için belirlenen numara (T5-51042) İngiltere’deki bütün İtalyanlar için kullanılır.

 

Bazı durumlarda, ulusal gruplar için özel olarak geliştirilen numaralar, ulusal bir grup için belirlenen numaranın ülkede çoğunlukta olan etnik grup için verilen numaradan büyük bir farklılık göstermesine yol açar. Örneğin, ulusal bir grup olarak Butanlılara verilen numara T5-91418’dir; ama çoğunluktaki etnik grup olan Butya, Tibet lehçeleri konuştuğu için, bir etnik grup olarak Tibetlilerle birlikte T5-954’de sınıflanır. Diğer bazı durumlarda, bir ülke için belirlenen ulusal grup numarasının, o etnik kökenin nasıl tanımlandığına bağlı olarak, nüfusun çoğunluğunun etnik kökenini ifade ettiği ya da etmediği görülür. Örneğin, İspanyolca’nın en azından resmi dillerden biri olduğu Latin Amerika’daki modern ulusların tümü için belirlenen ulusal-grup numaraları, bazı ükelerde nüfusun çoğunluğunun kökeni Amerikalı yerliler olduğu halde, İspanyol-Amerikalı etnik kökeni ifade eder.

 

Guatemala’da, nüfusun % 55’i Maya kökenlidir; ama Mayaların bir kısmı dahil, halkın çoğunluğu İspanyolca konuşur ve İspanyol-Amerikalı adetlerine göre davranır. Bir ulusun bütün halkını ele alan eserleri tabloda belirtilen ulusal-grup numarasında sınıflayın. Belirli bir etnik grup üzerinde odaklaşan eserleri grupla birlikte sınıflayın. Eğer ulusal-grup numarası uygun bir etnik köken ifade ediyorsa, belirli bir etnik grup üzerinde odaklaşan bir eser için onu kullanın. Örneğin, Guatemala’nın bütün halkını tartışan eserlerle İspanyolca konuşan ve İspanyol-Amerikalı adetlerini izleyen Guatemalalılar üzerinde odaklaşan eserleri T5-687281’de sınıflayın; ama Guatemalalı Maya’lar üzerinde odaklaşan eserleri T5-79’da sınıflayın.

 

*

T5-1

Kuzey Amerikalılar

 

Bu numara ile alt bölümlerini (a) Kuzey Amerika’nın bütün halklarına ilişkin kapsamlı eserler, (b) ulusal gruplar olarak Kanada (T5-11) ve ABD (T5-13) halkları, (c) İngiliz kökenli Kuzey Amerikalılar ve (d) Fransız kökenli Kanadalılar (T5-114) için kullanın. Kuzey Amerika’daki diğer ulusal ya da etnik gruplar üzerinde odaklaşan eserlerin tümü 5. Tabloda başka bir yerde sınıflanır. Örneğin, ABD’deki Fransız kökenli halk T5-41073, ulusal bir grup olarak Meksikalılar T5-6872, İnuitler T5-971.

 

*

T5-201-209 ile T5-2101-2109

Britanyalı İngiliz Anglo Saksonlar [alana göre] ile Britanya Adaları ile halkları [alana göre]

 

Yaşadıkları alanda halen ya da çok yakın bir zamana kadar Birleşik Krallık yurttaşı olan, ataları Britanyalı kişiler için T5-2101-2109’u kullanın. Örneğin, Üçüncü Dünya’daki Birleşik Krallık topraklarındaki insanlar T5-2101724. Çoğu ABD, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda yurttaşı olan ya da yakın tarihte yurttaşlığa geçen, ataları Britanyalı kişiler için T5-201-209’u kullanın. Örneğin, Üçüncü Dünya’daki Birleşik Krallık, ABD, Kanada ve Avustralya kökenli kişiler T5-201724.

 

*

T5-914 ile T5-948

Güney Asyalılar ile Dravidyenler ve Sito-Dravidyenler

 

Marathi (6. Tabloda T6-9146) ve Sindhi (6. Tabloda T6-91411) dilini konuşanlar Sito-Dravidyenler olarak 5. Tabloda T5-948’de sınıflanırlar.

 

*

T5-9141

Ulusal gruplar

 

T5-9141’deki başka yerde sınıflayın notunda belirtildiği gibi, Güney Asya kökenli Trinidadlılar ve Fijililer etnik kökenlerinden çok tabiyeT1erine göre sınıflanırlar. Ancak, diğer Güney Asyalılar, 5. Tabloda etnik kökene öncelik tanıyan normal belirtme sırasına göre sınıflanırlar. Örneğin, Güney Asya çölünün Güney Afrikalıları T5-914068’de sınıflanır (T5-968’de değil).

 

*

T5-9435

Türkler

 

Burada (a) ulusal bir grup olarak Türkiye halkını; (b) Türk yurttaşı olmayanlar da dahil kendileri ya da ataları Türkçe konuşan halkları (Osmanlı Türkleri ve onların soyundan gelenler) sınıflayın. Örneğin, Kıbrıs Türkleri T5-943505645.

 

 

 

6.Tablo: Diller

 

*

T6-9639

Bantu dilleri

 

Bantu dillerinin alt bölümleri Voegelin’in Guthri’ye ait Bantu dil kuşaklan düzenlemesinden uyarlanmıştır. Bakınız Charles F. ve Florence M. Voegelin, Classifıcation and Index of the World’s Languages (New York: Elsevier, 1977), ve Malcolm Guthrie, Comparative Bantu; an Introduction to the Comparative Linguistics and Prehistory of the Bantu languages (Farnborough: Gregg, 1967-1971).